“Als een individu wordt gedwongen te geven aan liefdadigheid, is hij geen weldoener maar het slachtoffer van beroving. ”
Walter Block

Weinig vrije energiemarkt

Door Hans Bennink

18 juni 2004

De vrije markt is over het algemeen een onbegrepen fenomeen voor journalistiek Nederland. Dat blijkt wel uit de wijze waarop men zaken als liberalisering en privatisering meent te moeten benaderen. Zo is er altijd weer die verbazing over het feit dat prijzen niet scherp dalen wanneer deze door de markt mogen worden bepaald, in plaats van dat de overheid ze vast stelt.

Zo was er de liberalisering van de taxibranche. In plaats van een goedkopere ritprijs besloot de taximarkt de prijzen wat omhoog te schroeven. Dat kwam voornamelijk omdat de regels voor taxi's gewoon bleven bestaan en er vrijwel geen consument zo slim was om te onderhandelen over de te maken rit. Zou je daarentegen alle regels opheffen en iedereen zou z'n auto als taxi mogen exploiteren (waarmee gelijk alle snorders worden gelegaliseerd), dan zou de gemiddelde marktprijs wel eens een stuk lager kunnen komen te liggen.

De zogenaamde privatisering van de Nederlandse Spoorwegen is ook al zo'n onbegrepen onderwerp. De gemiddelde journalist schijnt niet te beseffen dat hierbij van marktwerking geen enkele sprake is. Immers, de overheid is enig aandeelhouder en bepaalt ook de tarieven. Van concurrentie op het spoor is ook al vrijwel geen enkele sprake. Dus iedere klacht over late treinen, slechte service en dure kaartjes is dan juist te wijten aan het tekort aan marktwerking en niet aan het bestaan ervan.

'Helaas verzuimt [de overheid] te zeggen dat de prijs [van energie] voor het grootste gedeelte bestaat uit door [de overheid] vastgestelde belasting en vaste transportkosten.'
En in juli 2004 is ook de energiemarkt aan de beurt. De overheid belooft al maandenlang in allerlei spotjes spectaculaire prijsverlagingen voor stroom en gas als gevolg van de liberalisering. Helaas verzuimt ze daarbij te zeggen dat de prijs voor het grootste gedeelte bestaat uit door haar vastgestelde belasting en vaste transportkosten. Alleen over het kleine restant van de energieprijs mogen bedrijven als Nuon en Essent gaan strijden. En die zullen niet snel geneigd zijn om bij de introductie al met bodemprijzen klanten binnen te halen. Zeker niet als je dat op de volledige prijs al amper merkt. Een prijsverlaging van 10% door Nuon vindt je nauwelijks terug in de totaalprijs.

Het Algemeen Dagblad meldt op 12 juni dan ook genoegzaam dat er vrijwel geen verschil zit tussen de hoogste en de laagste aanbieder van stroom en gas en dat sommige prijzen zelfs iets stijgen. De consument zou dus andermaal zijn belazerd met een privatisering. Tja, de overgang van centrale prijzen naar marktprijzen kan inderdaad gepaard gaan met stijgende prijzen, zeker in het begin. Want de energiebedrijven zullen even afwachten wat de markt gaat doen en zullen hun hoge aanloopkosten eerst proberen terug te verdienen. Pas na verloop van tijd zal men wellicht de prijs te laten zakken, een beetje afhankelijk van de markt en hoe hard de afnemers onderhandelen voor lagere prijzen. Dat hoort namelijk ook bij een vrije markt.

Maar dan nog iets anders. Waar was het AD (of welk ander Nederlands medium) toen de overheid ons trakteerde op de enorme prijsverhoging voor energie een paar jaar terug? De 'Ecotax' moest toen de veel te dure 'groene stroom' goedkoper maken door middel van een prijsverhoging van vele honderden euro's per huishouden. Maar er werd met geen woord gerept over deze lastenverzwaring en er stond geen kritische noot in het AD over de (on)zin van groene stroom. Maar nu dan wel de verontwaardiging als de prijzen niet met euro's tegelijk omlaag gaan ondanks de liberalisering.

De tragiek is natuurlijk een beetje dat een juichend artikel over de vrije markt er in de toekomst ook niet in zit als de prijzen in enen wel een stuk dalen. Maar dat is begrijpelijk, want dat is natuurlijk geen nieuws.

Hans Bennink

Gerelateerde links
- AD-artikel
- Energieprijzen
- Taxi-liberalisering

Over de auteur

Hans Bennink (1969) is van beroep internetprovider en is daar sinds 1996 professioneel mee bezig na een studie International Business aan de HEAO.

Uit zijn pennevruchten -die vaak op de actualiteit inspelen- komt zijn streven naar een vrijere maatschappij tot uiting. Het is daarbij zijn overtuiging dat uit het kunnen maken van keuzes de verrijking en verdieping van de mens tot haar volste wasdom kunnen komen.

Stichting MeerVrijheid
webmaster@meervrijheid.nl