Fair Trade?

Door Redactie

11 juni 2004

Vrijhandel is geen eerlijke handel, hoor je nogal eens uit de mond van andersglobalisten. Handel is pas eerlijk als bijvoorbeeld boeren voor de opbrengst van hun land een goed bestaan kunnen hebben. Daar is soms een hogere prijs voor nodig dan de markt betaalt. Daarom zijn er organisaties die strijden voor een zogenaamde 'eerlijke' prijs en die dus aan consumenten in het Westen een hogere prijs vragen, zoals het keurmerk Max Havelaar of de Fair Trade Organisatie. Naast de economische 'fallacies' die deze aanpak kenmerken, blijkt volgens een onderzoek van het actualiteitenprogramma 2 Vandaag ook dat deze organisaties de producenten in ontwikkelingslanden helemaal niet beter betalen dan commerciële handelaren dat doen.

'De organisatie voor eerlijke handel Fair Trade betaalt producenten uit de Derde Wereld niet beter dan commerciële handelaren, blijkt uit onderzoek van Twee Vandaag. De organisatie werkt via tussenhandelaren die soms zelfs minder betalen dan de marktprijs. Fair Trade zelf zegt garant te staan voor eerlijke handel met de Derde Wereld.

Consumenten zouden een forse, maar faire prijs betalen voor producten die rechtstreeks zouden worden ingekocht bij de kleine producenten uit ontwikkelingslanden. Maar uit onderzoek van Twee Vandaag blijkt dat Fair Trade deze beloftes niet kan waarmaken. Fair Trade, het 'huismerk' van de Derde Wereld, liegt de consumenten voor, zegt een voormalig werknemer vandaag in de uitzending.

Fair Trade koopt producten uit de Derde Wereld in en verkoopt die via wereldwinkels en Fair Trade Shops. De artikelen zouden rechtstreeks worden ingekocht bij de producenten, garandeert Fair Trade. Zij zouden een eerlijke prijs krijgen en goede begeleiding. "Wij kopen bij de bron in" zegt een woordvoerder van de organisatie. Door de goede prijs kunnen de makers een beter bestaan opbouwen, vertelt zij. Deze prijs ligt volgens haar hoger dan de prijs die de commerciëlehandelaren betalen.

Maar handnijverheidsproducenten uit Thailand en Kenia spreken dit tegen. Zij zeggen dat Fair Trade werkt met tussenhandelaren die niet beter en soms zelfs slechter betalen dan commerciële handelaren. "We maken vaak geen winst, zelfs verlies" zegt een producent uit Thailand. "Als we alleen afhankelijk waren van Fair Trade waren we niet zover gekomen als we nu zijn"

In Twee Vandaag een documentaire over de handelwijze van Fair Trade. En een gesprek met Yolanda Eijgenstein, voorzitter van de Fair Trade Organisatie..”


Enkele hoogtepunten:
*Fair Trade zegt rechtstreeks bij de producenten in te kopen, maar de reportage laat zien dat zij ook met tussenhandelaren werken die veel, niet-transparante, winst maken ten koste van de producenten.
*Fair Trade zegt dat hun eerlijke prijs de producenten een beter bestaan biedt, en dat die hoger is dan de marktprijs. De reportage laat zien dat dit lang niet altijd zo is. Soms zelfs in tegendeel.
*Fair Trade zegt dat het de producenten bij allerlei zaken helpt, arbeidsomstandigheden, investeringen, marketing, cursussen enzovoorts. De producenten zelf en oud-medewerkers ontkennen dit.
*Fair Trade zegt toe te zien op de mensenrechtensituatie, maar producenten en oud-medewerkers zeggen dat er maar weinig van deze controle terecht komt.
*Fair Trade verkoopt een beeldje 'The Kissing Couple' in Nederland voor 19,50 euro, waarvan welgeteld 50 cent bij de producent terecht komt.
*Producenten verkiezen vaak commerciële handelaren boven Fair Trade-organisaties
*Een producent zegt: 'If we had only depended on Fair Trade, people could not have gone where they are now. But the commercial buyers have been assisting a lot.'

Het mooie van de reportage is dat de illusie van de uitbuitende commerciële handelaren tegenover de goedwillende, humane, progressieve organisaties als Fair Trade, aan beide kanten wordt doorgeprikt.

Het meest onthutsende is dat uit het gesprek in de studio blijkt dat Fair Trade van al deze zaken op de hoogte is. Het is dan ook interessant om te zien of progressieve mensen nu bij deze botsing tussen ideologie en feiten, tussen goede bedoelingen en concrete goede resultaten, ook daadwerkelijk hun steun aan organisaties als Fair Trade intrekken. I wouldn't bet on it.

Bekijk de reportage.

Gerelateerde link:
- Waarom ik geen Max Havelaar koffie drink
- De reactie van Fair Trade op de uitzending

Stichting MeerVrijheid
webmaster@meervrijheid.nl