“Even if you are a minority of one, the truth is still the truth.”
Mahatma Gandhi

Subsidies voor 'hoge' kunst

Door Sven Andersson

14 maart 2002

Vandaag werden we weer vergast op een stukje 'hoge kunst'. Op Nederland 3, u weet wel, onderdeel van dat miljoenenverslindende omroep-apparaat, konden we genieten van alweer het tweede deel van het in 'progressief-intellectuele' kring hogelijk gewaardeerde programma 'Waardenberg & De Jong'. Acht afleveringen lang kunnen wij genieten van het kunstje van de heren, de herhalingen meegerekend zelfs zestien keer. En ongetwijfeld kunnen we deze zomer, tijdens de welverdiende lange rustpauze van dit gesubsidieerde bestel, wederom ons hart ophalen bij de onvermijdelijke herhalingen.

'8-delige serie waarin Martin van Waardenberg en Wilfried de Jong hun verschillende kanten tonen' staat er letterlijk in de gids. Welke kanten zij voornamelijk tonen is inmiddels duidelijk. Na het overweldigende succes (binnen de progressieve grachtengordel) van het kletsprogramma van Wilfried de Jong vond de VPRO kennelijk dat deze 'kijkersmagneet' een tweede programma verdiende. Dat er buiten de eigen kliek geen hond naar keek mag de pret niet drukken.

Waar het eerste programma nog voornamelijk bestond uit wat slap geouwehoer op een ons-kent-ons-ouwe-jongens-krentenbrood toontje, daar is het hoogtepunt van het huidige programma geëvalueerd naar het 'live' deponeren van 'ontlasting' op elkanders (kale) hoofd. Kortom, Kunst met een grote K! Prijs de Progressief en de Zegeningen van het Socialisme! Wat zouden wij toch zonder de bevoogdende goede smaak van de progressieve elite moeten? Zonder hen was dit en menig ander verheven staaltje Kunst aan ons voorbij gegaan! Stel je voor dat wij overgeleverd waren aan onze eigen onbenullige oordeel en slechte smaak, en slechts keken naar hetgeen we leuk, spannend of interessant vonden, wat een horreur!

Het veelgehoorde argument dat de kunst zou 'vercommercialiseren' en 'vervlakken', en dat de échte Grote Kunst zou verdwijnen zonder subsidie is wederom geleverd. Stel je voor dat we het zonder poepende mannen op TV moesten doen, ik moet er werkelijk niet aan denken! Maar goed, ik ben geen progressieve grachtengordel-intellectueel, dus ik heb het waarschijnlijk gewoon niet goed begrepen. Volgens deze goegemeente is het namelijk 'heel vernieuwend en origineel'. Het feit dat Sjef van Oekel in de tweede helft van de vorige eeuw al heftig met drollen in de weer was is men kennelijk gemakshalve even vergeten, dus hoezo eigenlijk 'vernieuwend en origineel'? Verder was het 'bon-ton' in deze progressieve kringen om een (commercieel) programma waarin o.a. wat met maden, blote billen en tongzoenen werd gerommeld als 'plat', 'schandalig' en 'onsmakelijk' te betitelen. Dus elkaar gesubsidieerd onderpoepen is 'kunst' en commercieel billen betasten is 'onsmakelijk' om maar eens wat te noemen. Juist ja, het is me helemaal duidelijk! Elitair? Nah...

Maar het gaat er uiteraard niet om of ik deze programma's nou wel of niet 'begrijp', het gaat erom of wij met z'n allen de helft van ons inkomen moeten laten afpakken om een paar poepende onbenullen in staat te stellen er op onze kosten een riant leven en bijpassend ego op na te houden. Deze verheven geniën van de progressieve elite houden er immers een leefstijl op na waar menig hardwerkende Jan Modaal slechts van kan dromen, en de eigendunk groeit blijkbaar vanzelf mee. Is het dan erg dat de een meer verdient dan de ander? Nee, geenszins, als dit tenminste een eigen verdienste is. Als er een overweldigende vraag naar poepende mannen is, en men weet Carré vol te krijgen met toeschouwers, prima. Als, laten we zeggen een producent van chili-con-carne, denkt dat dit beeld zijn omzet ten goede komt en dit wil sponsoren, prima. Maar als wij gedwongen worden mee te betalen aan deze ongein trek ik de lijn.

Waarom zou onbegrijpelijke, lelijke 'kunst' of ontoegankelijke, onleesbare 'literatuur', kortom 'kunst' waar totaal geen belangstelling voor is eigenlijk gesubsidieerd moeten worden? Om de zich als 'connaisseur' beschouwende grachtengordel-intellectueel de gelegenheid te bieden zich verheven te voelen boven het klootjesvolk á la 'jullie hebben hier geen verstand van'? Of om een aantal 'artistieke' parvenu's een riant leventje op andermans kosten te verschaffen? Ga vooral lekker aan de hobby als je onzinnige kunst wilt maken of onleesbare stukken wilt schrijven. Als je echter de artiest wilt uithangen zul je iets moeten bedenken waar belangstelling voor is. En ga anders maar leuk iets doen voor de kost, net als de gewone stervelingen. Of zoek een paar progressieve grachtengordelbewoners als sponsor, die schijnen verzot te zijn op zaken die verder niemand wil. En geld speelt hier geen rol. Toch?

Voor zover een publiek bestel bestaansrecht heeft, zou het toch op z'n minst een stuk democratischer moeten. Hoe vaak worden niet juist de programma's geschrapt waar wel belangstelling voor is, om vervangen te worden door het troetelkind van de nieuwe netmanager of staatsecretaris? En wat te denken van de duurbetaalde voetbalrechten om dit vervolgens uit te zenden op de nationale 'kunstzender'? Er was belangstelling genoeg van commerciële zijde, maar nee, zo werd hoogdravend verkondigd alsof zojuist de wereld gered werd: 'deze volksport moet behouden worden voor het volk'. Alsof een voetballiefhebber niet naar RTL zou kunnen kijken. Kortom, als je zonodig verheffend bezig wilt zijn op kosten van de belastingbetaler, besteed dan op z'n minst de fondsen een beetje verantwoord.

Maar ja, van een staatsecretaris die begrippen als 'jong en allochtoon' als belangrijkste criteria hanteert bij het verstrekken van subsidie te valt m.i. weinig heil te verwachten. Volgend jaar beter?

Stichting MeerVrijheid
webmaster@meervrijheid.nl