Robin Hood?

Door René van Wissen

5 januari 2004

Begin december 2003 pleitte de Tweede-Kamerfractie van GroenLinks voor de invoering van een zogeheten Robin Hood-heffing, die inhoudt dat de rijken een extraatje betalen voor de armen. GroenLinks-Tweede-Kamerlid Van Gent had minister De Geus (CDA) namelijk uitgedaagd om zich in te spannen voor “eerlijker delen” en De Geus heeft die uitdaging aangenomen

De bedoeling van de Robin Hood-heffing: “Veel-verdienend en vermogend Nederland kan zich daar melden voor een solidariteitsbijdrage.” Op zichzelf is dat goed nieuws: het woord kan impliceert dat het gaat om een vrijwillige en niet om een gedwongen bijdrage.

Wat interessant is is dat de naam van Robin Hood wordt gebruikt. Op zichzelf logisch, zou je denken, want Robin Hood nam geld af van de rijken en gaf het aan de armen. Om dezelfde reden wordt bijvoorbeeld de overheid wel gezien als een Robin Hood: ook zij neemt immers, via inkomensherverdeling, geld af van de rijken en geeft het aan de armen.

Maar zo logisch is de vergelijking bij nader inzien niet. Robin Hood nam namelijk, zoals gezegd, geld van de rijken en gaf het aan de armen. Maar hij nam alleen geld af van de rijken die dat geld op hun beurt weer van de armen hadden gestolen! Oftewel, hij nam het geld af van de rijken die de situatie van de armen hadden verslechterd―van de rijken dus die, in elk geval ten dele, verantwoordelijk waren voor de armoede van de armen.

In de situatie van de Robin Hood-heffing echter worden rijken aangesproken. Punt. Geen rijken die armen hebben bestolen, doch gewoon rijken. Maar op de een of andere manier bestaat dus het idee dat deze rijken verantwoordelijk zijn voor de armoede van de armen. Ze kennen de betreffende armen vermoedelijk niet en hebben ze nooit benadeeld maar toch worden ze gezien als verantwoordelijk voor hun armoede.

Toch is er een fundamenteel verschil tussen rijken die armen bestelen en rijken die weigeren geld te geven aan armen. Rijken die armen bestelen verslechteren de situatie van armen namelijk, terwijl rijken die weigeren geld te geven aan armen de situatie van de armen niet willen verbeteren. Als je de rijke die armen besteelt wegdenkt zijn de armen beter af. Echter, als je de rijke die weigert geld te geven aan de armen wegdenkt verandert de situatie van die armen niet. In het eerste geval is er sprake van agressie en schending van rechten, maar in het tweede geval niet.

Degenen die in het verhaal van Robin Hood de armen bestelen zijn de rijken, maar het zijn niet dezelfde rijken die in onze maatschappij met die termen worden aangeduid. Dan slaat de term op rijke private personen, terwijl de rijken in het verhaal van Robin Hood de overheid vormen!

René van Wissen

Gerelateerde link:
GroenLinks: Robin Hood-fonds voor minima

Over de auteur

René van Wissen (1973) is jurist. Hij studeerde civiel recht in Leiden.

Hij is voorzitter van de Frédéric Bastiat Stichting, een onafhankelijke klassiek-liberale/libertarische denktank.

Stichting MeerVrijheid
webmaster@meervrijheid.nl