De Politiek

Door Sjef Roark

15 maart 2004

De Staat en ik zijn elkaars vijanden. Elke Staat is een tirannie, of het nu over de enkeling of over velen is!" "De Staat heeft altijd maar één enkel doel: begrenzen, binden, ondergeschikt maken van het individu, hem onderwerpen aan de algemene zaak... De Staat tracht door middel van censuur, toezicht, politie, elke vrije activiteit te belemmeren, zij houdt die repressie voor haar plicht, ze is haar ingegeven door het instinct tot zelfbehoud. - Max Stirner

Naast een begrip van het individualisme, zoals ik dat in het vorige hoofdstuk heb gegeven, is het tevens voor dit boek van belang begrip te hebben van de politiek.

Wat beweegt de politici om een carrière te willen maken in de politiek?

Sommige mensen denken dat politici gemotiveerd zijn door geld. Maar dat lijkt mij tamelijk onwaarschijnlijk. Veel politici gaven veel beter betaalde banen op om politicus te worden. Een directeur van een groot bedrijf verdient al gauw twee tot drie maal zoveel als een minister.

Voor vrijwel alle politici geldt eveneens dat idealisme waarschijnlijk niet de drijfveer is. Behalve politici van sommige splinterpartijtjes houden de meeste politici zich namelijk met name bezig met te verkondigen wat de mensen graag willen horen. Dit helpt hun als politicus immers bij het maken van carrière. De partij moet zo meer stemmen krijgen. De uit de verkiezingen voortkomende regering hangt altijd aan elkaar van compromissen, waarbij de politici hun uiterste best doen om zoveel mogelijk belangengroepen tot dienst te zijn (om de toekomst van de partij bij de volgende verkiezingen veilig te stellen).

Na het afvallen van geld en idealisme als drijfveren voor de doorsnee politicus, blijven macht en status over. De politici willen graag aan de macht. De politici willen graag status. Dit is helemaal niet zo onmenselijk als het klinkt... integendeel. Een groot deel van de mensheid lijkt voornamelijk geïnteresseerd te zijn in macht en status. Hoeveel mensen kopen niet een grote auto of een groot huis om indruk te maken op kennissen? Hoeveel mensen houden zich niet constant bezig met hoe anderen over hun denken? Hoeveel mensen maken niet een glansrijke carrière, alleen maar om indruk te maken op de wereld? Hoeveel mensen leven niet hun leven door de ogen van anderen?

Ik wil hiermee overigens niet beweren dat het altijd fout is om te genieten van de waardering door anderen. De mens is een sociaal wezen, en waardering willen voor wie je werkelijk bent, voor wat je maakt, creëert of bereikt is een prachtige menselijke eigenschap. Echter, streven naar waardering voor iets dat je niet gedaan of bereikt hebt, enkel en alleen met het doel dat andere mensen tegen je op kijken, is een nogal trieste vertoning. Het is een karakterzwakheid die in velen huist, maar die niet bij zal dragen tot iemands persoonlijke geluk.

Statusgerichte mensen zijn vaak hintmensen. De mensen die niet discussiëren vanwege de inhoud, maar om te winnen op punten. Om hun ego op te krikken. Om indruk te maken mogen zij in het gesprek nooit onderuit worden gehaald, en daarom spreken zij vage taal. Ze gebruiken constant hints in plaats van te zeggen waar het op staat, met als oogmerk hun neus niet te stoten.

Waarom zijn deze mensen zo geïnteresseerd in status? Om zich belangrijk te voelen! Maar waarom willen mensen zich belangrijk voelen? Omdat ze op zoek zijn naar zelfrespect. Men probeert zelfrespect te verkrijgen door belangrijk gevonden te worden door anderen. Statusgerichte mensen proberen eigenlijk zelfrespect te krijgen door "de bocht af te snijden": ze willen zich belangrijk voelen, en doen zich daarom anders voor dan ze zijn - zodat ze status krijgen. Door die status voelen ze zich dan belangrijk. Het leidt echter wel tot een soort nepzelfrespect. Zelfrespect met de bijsmaak dat je eigenlijk niets meer voorstelt dan een lege huls.

Op zich lijkt dit hele spel een tamelijk onschuldige en typisch menselijke poppenkast. Maar even doordenken laat zien dat de uiterste consequentie van dit soort denken levensgevaarlijk is. De hoogste vorm van status is namelijk macht. Men heeft dan namelijk de status om te beslissen wat andere mensen moeten doen; men is de leider. Keer op keer blijkt dat de wereldleiders helemaal niet uitblinken in kunde of wijsheid. Het zijn meestal mensen met macht zonder dat ze eigenlijk iets kunnen - behalve gladde praatjes verkopen.

Wat is het toppunt van macht? Als mensen naar je pijpen dansen. Als je volledig met mensen kunt doen wat je wilt. Als je mensen in je bezit hebt.

Wat is het beste bewijs dat je iets in je bezit hebt? Als iemand met zijn auto mag rijden, is hij dan werkelijk de bezitter van die auto? Dat is nog niet zeker. Hij heeft misschien het recht om er in te rijden, maar hij mag er misschien niet alles mee doen wat hij wil. Misschien is het wel een lease-auto. Hij mag de auto dan niet met een bijl aan stukken slaan. Als je werkelijk iets bezit, dan is het beste en uiterste bewijs daarvan dat je het aan stukken mag slaan met een bijl; dat je het mag vernietigen.

Zo geldt ook dat het beste bewijs van macht is, dat je mensen mag vernietigen. Hoe machtig was Caesar niet, die mocht beslissen wie er voor de leeuwen ging? Hoe machtig was Stalin niet, die een record aantal mensen over de kling heeft gejaagd? Is het niet het toppunt van macht om een medemens te kunnen martelen? Om te beslissen hoe een ander kronkelt, en ondraaglijke pijnen heeft. Het is niet voor niets dat de doodskop een belangrijk symbool was van de Nazi's. Het symbool van vernietiging is het symbool van macht.

Natuurlijk zijn de gedachtengangen van de meeste van onze politici niet dermate ongezond. Maar er is een lichte tendens in die richting. De politici zijn er op uit om wetten op te stellen die bepalen wat andere mensen al dan niet mogen doen. Het enigszins mogen beperken van de keuzes van andere mensen is al heel veel macht. Je bent echt heel belangrijk voor andere mensen, als je wetten mag maken die bepalen wat die andere mensen helemaal niet mogen doen - of juist verplicht wel moeten doen.

Natuurlijk krijgen de politici een enorme kick van die macht. En natuurlijk bedenken ze voor zichzelf allerlei redenen waarom het goed is om zus en zo te beslissen. En natuurlijk gaan ze dat dan zelf geloven, omdat ze anders teveel last zouden krijgen van hun geweten. Dat is het proces van "rationaliseren".

En het op status beluste gedeelte van de mensheid verdedigt dan met vuur de beslissingen van de politici. De eigenwijze boer die de wijsheid van onze leiders in twijfel trekt zou immers nooit zelf een wijs man kunnen zijn. Wie echter nog beter dan de politici begrijpt waarom deze wijze politici zodanig hebben gehandeld, moet zelf ook een heel wijs man zijn (of wijze vrouw). Vandaar dat veel mensen wijsheid veinzen in plaats van boerennuchterheid te betrachten.

Met de opkomst van het individualistische tijdperk beseffen steeds meer mensen dat je zelfrespect niet uit andere mensen kunt halen. Zelfrespect krijg je door jezelf te respecteren, dus door tevreden te zijn met hoe je bent. Dat bereik je vooral door jezelf te zijn, met je eigen ideeën, je eigen doelen, je eigen streven en je eigen trots. Je kunt dan mensen aantrekken die je als zodanig leuk vinden. Je kunt dan werk en andere activiteiten vinden dat bij je passen. Als je gelukkig bent met het leven dat je leidt en dat je het zelf in de hand hebt, leidt dat tot zelfrespect.

Het zou natuurlijk vanuit het individualisme verdedigd kunnen worden dat de individu-dictator absolute macht wil om alles te kunnen realiseren wat hij of zij wil. Maar in de realiteit is een dictator een slaaf van het volk. Hij moet immers het volk tevreden stellen om zijn macht te behouden, en houdt zich daarom voortdurend bezig met het zeggen van datgene wat het volk wil horen en het uitvoeren van wetten die het volk tevreden stellen. Op het moment dat een dictator precies zou gaan doorvoeren wat hij zelf leuk vindt, maar wat tegen de wil van het volk is, zal hij door datzelfde volk worden overrompeld en vertrapt.

Over de auteur

Sjef Roark is het pseudoniem van de schrijver van "Politiek Speelt Geen Rol in het ik-tijdperk". De achternaam Roark verwijst naar de architect Howard Roark in het boek van Ayn Rand The Fountainhead

Stichting MeerVrijheid
webmaster@meervrijheid.nl