“Democratie omschrijven als de Tirannie van de Meerderheid is nog te vleiend.”
Frank Karsten

De Individu

Door Sjef Roark

8 maart 2004

"Wat wij voorstaan is niet het gemeenschappelijke leven, maar elk voor zich. Het volk is dood. Goedendag Ik! Het geluk van het volk is mijn ongeluk. Als het goed is voor mij, is het goed. Het kan best zijn dat het niet goed is voor de anderen. Dat is hun zaak en niet de mijne, laten ze het zelf maar uitzoeken." - Max Stirner

Ik denk, dus ik ben. Met deze uitspraak kon de filosoof Descartes aan zichzelf bewijzen dat hij bestond.

Het feit dat hij dacht: "ik denk", bewijst dat er iemand bestaat die dit denkt. Deze persoon noemt zichzelf "ik". Deze "ik-figuur" moet wel bestaan, want er is iemand die dit werkelijk denkt. Zo weet ieder individu van zichzelf dat hij als "ik-figuur" bestaat.

Een steen daarentegen kan niet denken: "ik denk dus ik ben".
Een steen weet dus niet van zichzelf dat hij bestaat.

Een groep mensen (als geheel) kan ook niet denken :"ik denk dus ik ben". De groep heeft namelijk geen gezamenlijk verstand: alle individuen denken voor zichzelf. Een groep is géén individu.

Geluk
Zonder je bewust te zijn van je eigen gevoelens, is het onmogelijk om gelukkig te zijn. Onder geluk versta ik daarom: je BEWUST zijn van je welzijn en prettige gevoelens over een langere periode. Geluk is een soort evaluatie. In de Van Dale staat: “aangename toestand waarin men zijn wensen bevredigd ziet en vrede heeft met zichzelf en zijn omgeving.” Alleen individuen kunnen gelukkig zijn; groepen niet.

Ik beschouw mijzelf als een sociaal wezen, en ik beschouw de meeste andere mensen ook als sociale wezens. Daarmee bedoel ik dat ik het leuk vind als andere mensen gelukkig zijn. Het kan niet zijn dat stenen of groepen (als geheel) gelukkig zijn, want stenen en groepen zijn zich niet bewust van zichzelf. Omdat alleen individuen gelukkig kunnen zijn, wens ik slechts individuen geluk toe.

Het individualisme is dus niet de wens dat alle mensen kluizenaars worden. Individualisme betekent dat je het algemeen belang verwerpt. Het belang van de groep bestaat namelijk niet. Het zijn de individuen die belangen hebben, niet de groepen. Het belang van de één is niet het belang van de ander. Je kunt wel als individu het belang hebben dat het andere individuen goed gaat.

De individualist denkt dus zelfstandig, eigenwijs. Los van de 'groepsmening' en het 'groepsbelang'. Dat is de moderne trend in de samenleving: mensen worden meer individualistisch. Gelukkig maar. Men jaagt geen collectieve spoken meer na.

Collectivisme betekent dat het 'algemeen belang' (groepsbelang) boven de individu wordt gesteld. Aangezien het algemeen belang (groepsbelang) niet bestaat, wordt dit in de praktijk altijd vertaald als het belang van de heersende macht. Het algemeen belang van Nazi-Duitsland was in feite het belang van Hitler [5]; het belang van de Sovjetunie onder Stalin was in feite het belang van Stalin. Een vér doorgevoerd collectivisme wordt beschreven in het boek "1984", van George Orwell.

Gelukkig beginnen meer en meer individuen voor zichzelf op te komen. Dit leidt tot een individualistische maatschappij. Om met Anton Constandse [6] te spreken:

Het Soevereine Ik.

Over de auteur

Sjef Roark is het pseudoniem van de schrijver van "Politiek Speelt Geen Rol in het ik-tijdperk". De achternaam Roark verwijst naar de architect Howard Roark in het boek van Ayn Rand The Fountainhead

Stichting MeerVrijheid
webmaster@meervrijheid.nl