Issues - Inkomensnivellering

Door Redactie

17 november 2004

Bij het woord inkomensherverdeling krijg je tenminste nog de indruk dat de een wat moet inleveren zodat de ander het beter heeft. Maar het woord nivellering geeft de indruk dat gelijkheid een doel op zich is.

Alsof niet de hoogte van de inkomens er toe doet, maar alleen de mate van gelijkheid. Met dat idee is het beter als iedereen 1000 euro per maand verdient, dan dat de armste mensen 2000 euro per maand verdienen en de rijkste mensen 10.000 euro per maand.

MeerVrijheid
vindt het idee dat gelijkheid gelijk staat aan rechtvaardigheid een slecht idee. Het is rechtvaardig dat alle mensen voor de wet gelijke rechten hebben. Maar gelijke uitkomsten is op zich niet rechtvaardig of onrechtvaardig. Het begrip rechtvaardig is oorspronkelijk bedoeld om de handelingen te beoordelen die tot een situatie leiden, niet om een uitkomst op zich te beoordelen. Als Jan en Piet even veel geld hebben, maar Jan heeft het geld eerlijk verdiend, terwijl Piet het geld gestolen heeft, dan is de situatie toch niet rechtvaardig, ondanks de gelijkheid. De situatie is voortgekomen uit een onrechtvaardige handeling, namelijk de diefstal door Piet. Als Jan meer geld heeft dan Piet, omdat Jan hard heeft gewerkt om zijn geld eerlijk te verdienen, terwijl Piet lui is geweest en weinig verdiend heeft, dan is de situatie wel rechtvaardig, ondanks de ongelijkheid.

Het gelijkheidsideaal is grotendeels gebaseerd op afgunst. Mensen gunnen elkaar hun rijkdom en geluk vaak niet. Of willen daarvan mee profiteren en zoeken daar een rationalisatie voor. MeerVrijheid verzet zich tegen dit gelijkheidsideaal omdat het onverenigbaar is met vrijheid. Mensen zijn ongelijk. De een is nou eenmaal slimmer, mooier, gelukkiger of gezonder dan de ander. En de een verdient meer geld dan de ander. Dat kan zijn omdat hij talenten heeft die een ander niet heeft. Of het kan zijn omdat hij harder zijn best heeft gedaan. In beide gevallen verdient iemand het geld dat hij verdient, zolang hij het op een eerlijke manier verdiend heeft.

MeerVrijheid is tegen inkomensherverdeling. Het begrip herverdeling suggereert namelijk dat de oorspronkelijke verdeling van inkomen niet terecht is. En dat daarom het inkomen opnieuw verdeeld moet worden. Maar volgens ons is de oorspronkelijke verdeling van inkomen door de markt al rechtvaardig. Een herverdeling zou dan juist afbreuk doen aan de rechtvaardige verdeling die er al is. De vrije markt is eerlijk omdat het gebaseerd is op het principe dat iedereen eigenaar is van de vruchten van zijn arbeid. Iedere zelfstandige ondernemer is eigenaar van wat hij zelf produceert. En heeft het recht om zijn productie te verkopen aan de hoogste bieder. Wat hij daarvoor krijgt (minus kosten) vertegenwoordigt zijn eerlijk verdiende inkomen. Ook een werknemer heeft het recht de vruchten van zijn arbeider te verkopen aan de hoogste bieder, namelijk zijn werkgever. Wat hij daarvoor krijgt vertegenwoordigt ook zijn eerlijk verdiende inkomen. Het mooie van de markt is dat iedereen beloond wordt naar prestatie. Degenen die het beste in de behoeften van anderen voorzien verdienen de hoogste inkomens. Bill Gates is heel rijk geworden omdat hij producten maakte waar heel veel behoefte aan was. Nu kun je die consumentenkeuze goed- of afkeuren. Maar feit is dat miljoenen mensen vrijwillig hun geld gaven aan Microsoft, omdat zij vonden dat zij daar de meeste waarde voor hun geld kregen.

Mensen die klagen dat er te weinig herverdeling plaatsvindt staat het volledig vrij zelf hun portemonnaie te pakken. Zij zouden de overheid niet moeten gebruiken om anderen daartoe te dwingen.


Gedwongen herverdeling vermindert individuele vrijheid en ontmoedigt werken.
Naast het morele aspect zijn er ook praktische argumenten tegen inkomensherverdeling. Herverdeling via de staat vermindert de vrijheid van mensen om zelf aan herverdeling te doen op vrijwillige basis, de enige vorm van herverdeling die moreel juist is. Bovendien ontmoedigt zowel de ontvanger als de "gever" om te werken en zo welvaart te creëeren. Waarom zou je iets doen als je het gratis krijgt of wanneer het je wordt afgenomen?

De bedoeling van inkomensherverdeling is dat de armen het beter krijgen ten koste van de rijken. Maar dat is in een democratie niet mogelijk. Alleen als de armen de meerderheid zouden vormen zouden ze er democratisch voor kunnen stemmen het geld van de rijken af te pakken. Maar de armen zijn een minderheid. En de rijken zijn ook een minderheid. De meeste mensen behoren tot de middenklasse. En dat verklaart ook waarom een groot deel van het profijt van de verzorgingsstaat bij de middenklasse terecht komt. Zij stemmen misschien vaak op linkse partijen omdat ze willen geloven dat ze sociaal zijn zodat ze hun geweten sussen. Maar in werkelijkheid zorgen de belangengroepen van die middenklasse dat ze toch niet al te veel de dupe zijn van de herverdeling. En dus zorgen ze dat ook de armen aardig meebetalen aan de verzorgingsstaat en dat ook de niet-armen aardig meeprofiteren van subsidies en uitkeringen.


Volgens het rapport "Profijt van de Overheid III" (Sociaal en Cultureel Planbureau, 1994) komt maar liefst 67% van het profijt van allerlei overheidsuitgaven bij de rijkste 50% terecht.
Volgens het rapport "Profijt van de Overheid III" (Sociaal en Cultureel Planbureau, 1994) komt maar liefst 67% van het profijt van allerlei overheidsuitgaven bij de rijkste 50% terecht. Onderwijs is bijvoorbeeld iets waar vooral de kinderen van rijke ouders van profiteren, omdat zij het meeste gebruik maken van hoger onderwijs. En de rijken profiteren bijvoorbeeld ook meer van cultuursubsidies. En volgens de studie "Inkomensherverdeling door sociale zekerheid" (Rijksuniversiteit Leiden, 1998) komt toch nog 42% van de uitgaven aan sociale zekerheid bij de rijkste 50% terecht. De verzorgingsstaat is bedoeld voor de armen, maar ook de niet-armen hebben gezorgd dat ze er behoorlijk van meeprofiteren. Dat is ook wel logisch, want in werkelijkheid zijn mensen helemaal niet zo zelfopofferend dat ze bereid zijn hard te werken alleen maar voor de armen.

Daar staat tegenover dat de rijken meer belasting betalen dan de armen. Maar alleen in absolute zin. De inkomstenbelasting is progressief, maar dat vertegenwoordigt maar een klein deel van de belastinginkomsten van de overheid. Sociale premies zijn degressief en allerlei kostprijsverhogende belastingen (BTW, accijns, vennootschapsbelasting, etc.) zijn ongeveer evenredig met het inkomen. Als je alles optelt variëren de lasten van ongeveer 50% tot 65% van lage inkomens naar hoog. Dus zelfs de allerlaagste inkomens betalen nog ongeveer de helft van hun inkomen aan belastingen. Door alle verspilling van de overheid is het onwaarschijnlijk dat ze meer baat hebben van de subsidies en uitkeringen van de overheid dan dat ze last hebben van het feit dat ze de helft van hun koopkracht kwijt raken. In feite is er vooral inkomensherverdeling van zowel arm als rijk naar de verspillende overheid, in plaats van dat er inkomen wordt overgeheveld van rijk naar arm.

Aangezien de echt rijken ook een minderheid vormen is het, ondanks het feit dat ze per persoon relatief veel belasting betalen, afhankelijk van waar je de grens stelt, waarschijnlijk dat ze als groep toch maar voor een klein deel van de totale belastinginkomsten zorgen. Het grootste deel van de belastingen wordt dus gewoon betaald door de middenklasse. Mede omdat zij de grootste groep vormen, zal het grootste deel van het profijt ook bij hen terecht komen. Eigenlijk komt dit dus neer op gedwongen winkelnering. De middenklasse (en de armen en de rijken) wordt verplicht een groot deel van haar inkomen aan de staat af te staan. De staat geeft in ruil daarvoor gesubsidieerde diensten en uitkeringen. De burger heeft daardoor minder keuzevrijheid over de besteding van het eigen inkomen, en bovendien zou de productie van al die diensten via de vrije markt veel efficiënter zijn geweest.

Kortom, inkomensherverdeling is immoreel, maakt een enorme overheidsverspilling mogelijk en waarschijnlijk wordt bijna iedereen er armer van. Daarom is MeerVrijheid tegen inkomensherverdeling en voor de rechtvaardige inkomensverdeling die op de markt ontstaat door het samenspel van vrijwillige transacties van vrije individuen.

Gerelateerde links:
- Armoede door de overheid
- Werkdruk, belastingdruk en haast
- Welvaartsnivellering
- De niet-bijdrager aan liefdadigheid

Stichting MeerVrijheid
webmaster@meervrijheid.nl