Het Femke effect

Door Marc Bajema

26 maart 2003

Zeker na de laatste paar verkiezingen kun je je afvragen of het nu om de inhoud ging of om de vorm. Zelfs bij Fortuyn speelde de vorm een grote rol. Veel mensen ergerden zich aan zijn houding en laakten zijn amateurisme tegenover de professionaliteit van de gevestigde politiek die toch deed wat mogelijk was om de problemen in het land aan te pakken. Toch bleek uit verdere gesprekken dat ze het eigenlijk inhoudelijk wel met Fortuyn eens waren op punten als de collectieve sector en een immigratiestop. Het was de vorm die ze niet zagen zitten, niet de inhoud.

Correcte Handelswijze
In Den Haag heerst een bepaalde mores waar alle politici zich aan dienen te houden. Bepaalde woorden zijn taboe en bepaalde gedragswijzen gewenst. Zo is het woord 'chique' een belangrijk woord op het Binnenhof dat het met goed gevolg afleggen van de Correcte Handelswijze aangeeft. Het woord werd veel gebruikt toen vorig jaar Kok II viel over de kwestie Srbrenica. Het was een chique daad van Kok en de zijnen geweest om af te treden ook al snapte het domme, ongemanierde volk er in meerderheid niets van. Niet zo chique was misschien dat de nabestaanden van de slachtoffers nog steeds met lege handen stonden nadat het publiciteitsoffensief, met als hoogtepunt de reis van Kok naar de voormalige enclave, voorbij was.

Deze constante nadruk op de Correcte Handelswijze zorgt er jammer genoeg wel voor dat er minder snel en daadkrachtig opgetreden wordt. En als dat al zou gebeuren dan slaat de schrik sommige politici om het hard: er zouden wel eens Incorrecte Handelingen kunnen zijn verricht, iets dat ten alle tijden voorkomen dient te worden om een Staatsrechtelijke Crisis af te wenden.

De vinger op de zere plek leggen zoals de daadkrachtige minister Nawijn deed toen hij de tweede kamer "een groot ritueel" noemde veroorzaakte dan ook een groot tumult en leidde tot dramatische reacties van de gevestigde partijen die de minister min of meer als een kleuter en onbenul afdeden. Terwijl ze bezig waren om Nawijn's woorden van uitvoerig bewijs te voorzien bewezen ze ook eens te meer hoe gevaarlijk het voor individuen is om tegen de consensus van de groep in te gaan. Probeer het maar eens vol te houden op de volgende verjaardag. U zult al snel de onaangename rol van het zwarte schaap moeten vervullen en u zult bijna automatisch de daarbij horende opmerkingen gaan maken.

Het Femke effect


Wijnand Duyvendak
Nu is het bestaan van een beroepscode op het Binnenhof op zich niet abnormaal aangezien dit soort codes overal bestaan. Wat in Den Haag echter opvalt is de striktheid en vooral de partijdigheid waarmee de code wordt toegepast tegen rechtse politici. Rechts staat voor 'de ander': het wezen (dat eigenlijk geen mens meer is) dat van buiten uit de donkere hoeken van de samenleving komt en vast van plan is in zijn lompheid en ongerichtheid alle Staatrechtelijk Correcte Handelingswijzen met de voeten te treden. De vijandigheid tegen deze 'ander' is groot en veroorzaakt bij veel rechtse politici een grote schrikreactie.

Het begint ermee dat de politicus zichzelf als 'rechts' (met aanhalingstekens) gaat beschrijven, dat wil zeggen: 'ik ben niet echt rechts maar alleen maar wat realistischer dan jullie, accepteer me zoals ik ben'. Vaak heeft men wel door dat dit niet genoeg is, er dienen concrete stappen te komen. De LPF is hier een duidelijk voorbeeld van. LPF-voorman Herben begint een redelijk recent interview in een links weekblad met de mededeling dat hij steeds meer naar protestliedjes van Boudewijn de Groot uit de jaren zestig luistert om vervolgens zijn partij als niet links en niet rechts te beschrijven (daarna volgen een aantal uitspraken die alleen een rechtse politicus zou doen). In de tweede kamer is de LPF nu ook met volle overtuiging bezig om een aantal linkse voorstellen over asielzoekers en het gratis verstrekken van harddrugs erdoor te drukken.

Ook zou het Irak standpunt van de fractie richting de PvdA zijn opgeschoven. Of men hiermee 'in de geest van Pim' handelt is duister. Het legaliseren van de afgewezen asielzoekers was alleen maar bedoeld als onderhandelingstactiek van Fortuyn om een totale immigratiestop erdoor te kunnen krijgen. Weliswaar was hij voor het legaliseren van softdrugs maar het gratis verstrekken van harddrugs is daar geen logisch vervolg van. Wat Irak betreft is de zaak helderder: na 11 september moesten we volgens Fortuyn als een man achter de Amerikanen gaan staan en daarnaast maakte hij meerdere malen duidelijk dat een staat zijn eigen belang in de buitenlandse politiek als uitgangspunt moest nemen in plaats van idealistische wensdromen.

Toch is de LPF naar links opgeschoven (althans voor de buitenwacht) door wat ik het Femke-effect zou willen noemen naar de fractieleidster van Groen Links Femke Halsema. Deze mevrouw Halsema is een redelijk knappe, idealistische jonge vrouw met een universitaire opleiding in een sociale wetenschap (criminologie) en een goede kennis van het staatsrecht. Ze is het archetype van de ideale linkse politicus: Idealistisch en Correct. Ook is ze hierdoor de ster van de media die haar altijd in beeld brengt ondanks de kleine omvang van haar partij. En ook de prominente aanwezigheid in de partij van voormalige extreem-linkse activisten met een strafblad zoals tweede kamerlid Wijnand Duyvendak blijft zo mooi onderbelicht.


Mat Herben
Met haar perfecte imago lukt het Femke Halsema nu om de hoge morele grond te bezetten en van die positie een oordeel te kunnen vellen over alle andere politici. Zo zei ze na de verkiezingen van 22 januari dat ze Balkenende ging houden aan zijn belofte om niet weer met de LPF in zee te gaan. Alsof zij daar enige zeggenschap over had. Hetzelfde morele, belerende toontje konden we horen bij het normen en waarden debat toen ze over normen en waarden in de politiek begon en een nauwelijks verholen donderpreek tegen rechtse (of 'rechtse') politici hield.

Hiermee verwoordt zij wel de mening van de gevestigde orde die in de politiek en de media de morele hoge grond bezetten en van daaruit de door de modder wadende rechtse politici en kiezers ongenadig met projectielen beschieten. Denk aan een Youp van 't Hek die zijn oudejaarsconference omtoverde in een politieke preek tegen de LPF en rechts in het algemeen. Of aan de constante speldeprikken van het journaal en Nova om over het verbale kanon Jan Mulder nog maar te zwijgen. Als deze mensen hun morele munitie op asielzoekers hadden afgeschoten dan werd er nu geklaagd dat Nederland leeg is.

Dit alles heeft een grote invloed op de keuze van de kiezer. Hij of zij zal de Haagse familie via de media moeten beoordelen op stijl en minder op inhoud. De rechtse politici staan niet voor een consistent programma, hakkelen en worden bovendien als zwarte schapen afgeschilderd. Ze gedragen zich niet correct, worden hierop aangevallen en weten zich dan geen raad. Niet op stemmen dus, dat heeft weinig nut. Beter is het dan te stemmen op diegenen die zich wel correct gedragen maar toch ook de zorgen van veel kiezers delen en zich realistisch opstellen binnen de grenzen van het spel. Zo worden de kiezers automatisch in hun keuze aan politieke kleuren beperkt en kiezen ze voor partijen waar ze inhoudelijk eigenlijk niet zoveel mee hebben. Hypocriet is wel dat de linkse politici dan nog op een verongelijkte toon beginnen over lage opkomstcijfers en de vervlakking van het politieke debat. Alsof ze daar zelf niet de oorzaak van zijn!

Gerelateerde links:
- Interview met Herben in de Groene Amsterdammer
- De activiteiten van Duyvendak en de zijnen onthuld

Stichting MeerVrijheid
webmaster@meervrijheid.nl