“Mijn punt is: er is inderdaad veel ongelijkheid in de wereld en dat komt vooral door de ongelijke verdeling van het kapitalisme. Als je kapitalisme hebt, word je rijk en als je het niet hebt, blijf je arm.”
Johan Norberg

Het geld ligt op straat

Door Pamela Hemelrijk

20 augustus 2004

Waarom moet beeldende kunst gesubsidieerd worden? Ik heb dat nooit begrepen. “Da’s toch logisch dommie?” riep iedereen dan tegen me. “De grote massa heeft immers geen smaak? Die koopt immers alleen maar edelkitsch? Als je het aan de grote massa overlaat, dan worden er geen grensverleggende meesterwerken meer gemaakt. Alleen nog huilende zigeunerjongetjes.”

Ik heb dat altijd een rare redenering gevonden, want een schilderij is nou juist bij uitstek geen massaprodukt. Een kunstschilder heeft de grote massa helemaal niet nodig: er hoeven maar pakweg duizend mensen op de hele wereld te zijn die zijn werk genoeg waarderen om één keer een schilderij van hem te kopen, en hij heeft voor 20 jaar brood op de plank. Meer fans heeft hij niet nodig om het hoofd boven water te houden. Wat kan het hem dan schelen dat de domme massa zijn geld uitgeeft aan smakeloze pulp?

Als het waar is, wat die mensen beweren, dan zou je eigenlijk ook Jan des Bouvrie moeten subsidiëren. Want de grote massa, dat is bekend, die koopt zijn spullen bij Leen Bakker. Slechts een piepkleine fijnbesnaarde elite steekt zich in de peperdure designmeubelen. Toch heeft Jan genoeg klanten. Hij verdient net zo veel als Leen Bakker; misschien wel meer.



Bouvrie-klok
Als die vlieger voor designmeubelen opgaat, waarom dan niet voor designschilderijen? What makes them so special? En waarom gelooft vrijwel iedereen dat de publieke opinie niet, maar een ambtelijke commissie wèl in staat is het kaf van het koren te scheiden, als het om artistieke verdienste gaat? U moest eens weten hoeveel onbeduidende flutschrijvers er in de loop der tijden de Nobelprijs voor literatuur hebben gekregen. Ik zag er laatst een lijstje van. Verreweg de meeste namen zeggen ons in het geheel niets meer. Shakespeare en Homerus daarentegen hebben hun plaats in de geschiedenis op eigen kracht verdiend. Zonder hulp van nobelprijzen of stipendia van het Fonds voor de Letteren.

Wist u trouwens hoeveel subsidie de Nederlandse overheid jaarlijks distribueert? Vast niet, want de overheid had zelf tot voor kort ook geen flauw idee. Pas dit jaar is er een rapportje over opgesteld, op verzoek van het kamerlid Van As. De onderzoekscommissie kwam uit op 22 miljard, maar dat is nog aan de lage kant, want 4,5 miljard is om de een of andere reden niet in het overzicht opgenomen. Bovendien hebben we het hier alleen over de subsidies van het Rijk. De provincies delen met z’n allen ook nog een miljard per jaar uit. En dan heb je nog de gemeentesubsidies. Hoeveel die ertegenaan gooien weet ik niet, maar alleen de deelraad centrum van Amsterdam is al goed voor 25 miljoen per jaar, dus ga maar na. Amsterdam heeft geloof ik 12 deelraden.

'Het doorsnee gezin (twee kinderen) dokt dus 8000 pop per jaar [aan subsidies].'
Alles bij elkaar hebben we het dus over een slordige 28 miljard per jaar, oftewel bijna 2000 euro per Nederlander per jaar, baby’s en opoes meegerekend. Het doorsnee gezin (twee kinderen) dokt dus 8000 pop per jaar. Ruim de helft daarvan gaat op aan infrastructuur, wonen (zeg maar huursubsidie) en onderwijs (zeg maar studiefinanciering). De rest gaat naar stichtingen die Multiple Choice heten, of Primo, of FSM, of Profor, of Heliomare, of Humanitas, of Parlan, of Bureau Jeugdzorg, of Milli Gorüs, of Antidiscriminatiebureau, of Welsaen, of “Bovensectoraal voorzittersoverleg”, of Nationaal Instituut Nederlands Slavernijverleden, of Wie Eegie Denkie, en zo zou ik nog wel uren door kunnen gaan. En dan heb ik het nog alleen maar over instanties die zich in de provincie Noord-Holland onledig houden met jeugdhulpverlening en sociaal beleid!

Nou ja, hulpverlening; het lijkt meer op lobbyen voor hun eigen voortbestaan. Neem nou het “prestatieplan” van de stichting Multiple Choice: “Vanuit haar jarenlange inzet op de minderhedenmarkt gebruikt MC haar kennis van processen binnen de multiculturele samenleving om integratie van oud- en nieuwkomers te bevorderen. Naast de drie hoofdprogrammalijnen is er aandacht voor diversiteit en facetbeleid. Voor de lijnen “ontwikkeling en vernieuwing”, “samenwerking en integratie” en de dwarslijn “diversiteit” zal MC separaat projectvoorstellen indienen. Als impuls voor provinciaal beleid zal MC ontwikkelingen en trends monitoren, en op basis daarvan analyses maken. Verder wil MC adequaat en effectief reageren op de actualiteit, zodat zij op een pro-actieve wijze, en met doelmatige inzet van mensen en middelen, haar taak en opdracht kan vervullen.

Met dit geraaskal heeft de stichting MC niettemin 92.920 pop aan het provinciebestuur weten te ontfutselen. Het geld ligt op straat, als je maar weet hoe je het moet aanvragen.

De stichting Theaterkring, zo lees ik in het overzicht van de provincie NH, heeft toch nog 2.807 euro los weten te peuteren voor een project getiteld “nog niet bekend”. Het Historisch Museum Haarlemmermeer kreeg 40.000 euro om een “schetsontwerp voor de herinrichting van het museum” te bekostigen. Als het schetsontwerp al zo duur is, wat zal de herinrichting zelf dan wel niet kosten? Net zo’n bedrag ging naar het Nederlands Vestingmuseum voor de “herinrichting van de vaste expositie”. Veertigduizend smackers, alleen om een beetje met de inboedel te slepen! Honderdtwintig molens krijgen per jaar samen 166.000 euro toegeschoven om af en toe hun wieken te laten draaien. Dit in het kader van de zogeheten “maal- en draaipremieregeling”. Het bureau Jeugdzorg Noord-Holland kreeg maar liefst 500.000 euro voor “wachtlijstmiddelen bij de toegangs-indicatiefunctie” (???) En daarnaast nog eens 43.000 euro voor een project getiteld “Preventieve Integrale Aanpak Schooluitval en Jeugdinterventie Midden-Kennemerland”. Voor dat bedrag zou je toch minstens een preventieve integrale aanpak voor heel Kennemerland mogen verwachten, maar nee. Hoeveel schooluitvallers heeft midden-Kennemerland nou helemaal? En vooral: hoeveel daarvan zijn dankzij dit project weer in de schoolbanken teruggekeerd? De stichting Parlan heeft trouwens ook 95.000 euro opgestreken voor “wachtlijstbegeleiding”.

De stichting FSM (Federatie Steunfuncties Minderheden) mag 65.000 euro besteden aan “gezondheidsvoorlichting via allochtone media” (is dat nou werkelijk nodig? Ik hoor nooit anders dan dat allochtonen de deur platlopen bij de dokter), en 50.000 aan een “vrijwilligerspool voor allochtone ouderen” (vrijwilligers zijn niet zo goedkoop als u denkt, dat blijkt maar weer).

Wat zou één “panelbijeenkomst Participerend Onderzoek Organisatie Veranderingsmodel Zelforganisaties Allochtonen” moeten kosten? En vooral: wat is het? Geen idee, maar stichting Profor mag er 36.000 euro tegenaan gooien. En een project getiteld “Allochtone meiden in beeld”, moet dat nou werkelijk 56.000 euro kosten? En waarom 64.000 euro voor “zelforganiserend jongerenwerk”? Als die jongeren zichzelf organiseren, waarom moet de stichting Welsaen daar dan 64.000 euro voor krijgen?

En dan hebben we het nog niet gehad over de biotoopverbetering voor de roerdomp in het Twiske, fase 4 (15.000 euro; zouden fase 1,2 en 3 ook elk 15 mille hebben gekost?), biotoopherstel voor moerasvogels in het Twiske, fase 3 (11.000), herstelbeheer voor duinvlinders in N-H (9.000), biotoopverbetering voor de aardbeivlinder in Zandvoort en de waterleidingduinen (9.000), de “ecozone Schellingwouderbrug” (24.000 pop; of je een emmer leeggooit), en last but not least 10.000 euro voor Het Behoud van de Noordse Woelmuis in Houtrakkershoek. Ik weet niet waar dat gehucht ligt, maar met dat geld moet het Recreatieschap Spaarnwoude in staat zijn een forse woelmuizenplaag te veroorzaken in Houtrakkershoek, zodat ze volgend jaar subsidie kunnen aanvragen voor een “Milieuvriendelijk Sterilisatieproject Woelmuizen Houtrakkershoek”.

De gemeente Hoorn, tot slot, heeft 25.000 pop gekregen voor zijn “Parachute Jongerenpreventieproject”. Ik vermoed dat ze daar dus jongeren gratis laten parachutespringen, in de hoop dat ze dan minder tijd overhouden om tasjes te roven. Ik vind het best hoor, als sociaal bevlogen idealisten menen op deze manier de jeugdcriminaliteit in Hoorn en omstreken te moeten bestrijden. Maar laten ze het dan zelf betalen.

Het geld ligt op straat. Als je maar weet hoe je het aan moet vragen.

Pamela Hemelrijk

Over de auteur

Pamela Hemelrijk (1947 - 2009) heeft twaalf jaar voor het ANP gewerkt als algemeen verslaggeefster, en tien jaar voor het Algemeen Dagblad, als feature-reporter en columniste.

Steeds meer conflicten met de hoofdredactie wegens het buiten hangen van de vuile was, en censuur op columns. Kreeg in 1995 een verbod om nog langer columns te schrijven over Srebrenica. (Hoofdredacteur: "Jij altijd met je gezeur over de waarheid, de hele waarheid en niets dan de waarheid; wij moeten hier een krant maken ja? Wij hebben hier te maken met de orde van de dag ja?")

Stichting MeerVrijheid
webmaster@meervrijheid.nl