“Puritanisme. De gekmakende angst dat iemand, ergens op aarde gelukkig zou zijn”
H.L. Mencken

Belastingparadijs Ltd.

Door Frank van Hoorn

30 augustus 2004

De Haagse wijk Marlot is van het soort gereserveerde chic dat alleen oud geld aankleeft. Op de oprijlanen van de villa's, begin twintigste eeuw gebouwd in de Nieuwe Haagse Stijl, glimmen geen protserige terreinwagens. Tussen de stoeptegels lijkt onkruid met een nagelschaar verwijderd. Bruinverbrande dames-op-leeftijd slaan een balletje op de tennisbaan. Hier is stedelijk rumoer ver weg - en dat wil de wijk graag zo houden. De bewonersvereniging bekommert zich nadrukkelijk om 'buurtbeveiliging'.

Geen wonder dat het Haags Juristen College (HJC) zich op het Landgoed Marlot heeft gevestigd. Beveiliging in burgerhanden - in de ideale wereld van HJC' ers is het overal zo geregeld. Want de Haagse juristen zijn 'libertariers'. Hun overtuiging: eenieder is vrij te doen en laten wat hem goeddunkt, zolang hij andermans lichaam of eigendom niet schendt. In dat wereldbeeld past slechts een minimale of zelfs geen overheid, ook niet om een politiekorps op de been te brengen.

'De staat is een schadelijke organisatie,' zegt HJC-zegsman Toine Manders (34), tevens voorzitter van de Libertarische Partij. Waar de overheid ingrijpt in de vrije markt loopt alles in het honderd. 'Neem de gezondheidszorg. Er zijn wachtlijsten, het product is duur, van slechte kwaliteit. En daarvoor moet de burger nog in de rij staan ook.' Om daaraan minzaam toe te voegen dat het immoreel is om meer belasting te betalen dan strikt noodzakelijk. 'Wie vrijwillig geld afdraagt aan een schadelijke organisatie, is mede-schuldig.'

De HJC-libertariers praktiseren wat zij preken. Kleinere ondememingen met een verwachte jaarwinst vanaf 20.000 euro helpen zij belasting te ontwijken. De simpelste methode is gegoten in een Engeland-route. Boven een Nederlandse holding met werkmaatschappijen wordt als aandeelhouder een Britse holding geplaatst. De aandelen van de Britse holding rusten bij een holding in Panama. Dividend uit de Nederlandse onderneming gaat via Engeland naar de Panamese holding. Die keert het dividend uit aan een Foundation of Trust, waarna het geld belastingvrij wordt geschonken aan de begunstigde(n).

Ontweken zijn zo belasting op dividend, vervreemding, vermogen en vererving. Doet een Nederlandse ondememer internationaal zaken, dan kan het lonen een Cypriotische vennootschap op te richten. De Nederlandse onderneming wordt via het eiland gefinancierd; de rente is in Nederland aftrekbaar. De rente-inkomsten van de vennootschap worden op Cyprus belast met 10 procent - de laagste belasting binnen de Europese Unie. Maar omdat het eiland nauwelijks wetgeving tegen belastingontwijking kent, zijn winsten vaak door te sluizen naar een zero-tax-haven. Zo kan een belastingdruk lager dan 1 procent ontstaan - bijvoorbeeld bij inkomsten uit import-export of patenten.

'Mijn arbeidsvreugde,' zegt Manders, 'ligt in het feit dat ik de geldstroom van productieven naar contraproductieven kan indammen.' Volgt een litanie van klachten over de contraproductieven - ofwel: ambtenaren. Ze verzinnen stupide regels. Ze dwingen bun abjecte hersenspinsels af met geweld. En als ze hogerop willen, moeten ze meer ambtenaren onder zich krijgen en meer belastingge1d mogen uitgeven. 'Ik vind dit een grote misstand.'

Het is simpel, zegt Manders: in landen met de meeste economische vrijheid stijgen welzijn, we1vaart en levensverwachting het snelst. De angst dat een staatloze samenleving zal vervallen in een 'oorlog van allen tegen allen' - zoals filosoof Thomas Hobbes (1588-1679) in Leviathan uiteenzet - noemen libertariers de Hobbesiaanse mythe. En de imperfecties van de vrije markt - sociale dilemma's - bestaan volgens hen hooguit tijdelijk en zijn minder schadelijk dan overheidsingrijpen, Gaan de talentrijken de talentlozen onderdrukken? 'Mensen zijn ongelijk, dat is een feit,' zegt Manders. 'Maar als mensen alleen op vrijwillige basis met elkaar omgaan, dan kan de een de ander juist niet onderdrukken.'

Als voorbeelden van succesvolle liberaliseringen noemt hij Nieuw-Zeeland en Estland. 'Zij hebben in korte tijd een ongekende economische groei bereikt,' De Nederlander is nog verknocht aan zijn overheid, hoewel Manders scheurtjes ziet, Vrije-markteconomen als Friedrich Hayek en Milton Friedman krijgen meer waardering, de staat privatiseert en liberaliseert, deregulering staat hoog op de kabinetsagenda.

Maar de verandering kruipt voort als dikke stroop. 'Libertariers maken vaak eenzelfde ontwikkeling door. Het eerste enthousiasme over de gefundeerde filosofie achter hun afkeer van ambtenaren en be1astingen veroorzaakt een soort evangelisatiedrang,' zegt Manders. 'Vervolgens komen ze erachter dat het paarlen voor de zwijnen zijn, dat mensen het gewoon niet willen horen. Veel libertariers besluiten dan voortaan vooral hun eigen geluk na te streven, wat goed past in de filosofie.' En waar kan dat beter dan in het Haagse Marlot - waar ondanks een fikse belastingdruk het levensgeluk de burger op elke straathoek toelacht.

Frank van Hoorn

Dit artikel verscheen eerder in Elsevier op 21 augustus 2004.

Stichting MeerVrijheid
webmaster@meervrijheid.nl