“Vakbonden hebben als belangrijkste bestaansreden het tegengaan van competitie. Zij zijn een door de overheid beschermd kartel, net als elk ander.”
Walter Block

Help, de cavalerie is in aantocht!

Door Marc Bajema

18 januari 2003

U vraagt, wij draaien Afgelopen week kwam in het nieuws dat de regering er serieus over denkt om geldtransporten te laten beveiligen door het leger. CDA fractieleider Verhagen was enthousiast, met de strijd tegen het terrorisme zouden de grenzen zijn verdwenen en daarmee ook de scheiding tussen de taken van de krijgsmacht en de politie. Een gevaarlijk idee maar Verhagen is beslist niet de enige die er zo over denkt.

De laatste jaren is er immers constant geroepen om soldaten voor het oplossen van allerlei maatschappelijke problemen als schade aan kassen door hagel, overstromingen, de onderschepping van drugstransporten, ontspoorde jongeren die weer in het gareel moesten, het opnieuw opbouwen van verwoeste landen en zelfs was er tijdens Paars even sprake van dat legerartsen ingezet zouden worden om de wachtlijsten weg te werken. Over het algemeen zijn dit opdrachten die breed gedragen worden door zowel de bevolking als door politici. Blijkbaar zijn de burgers te slap en te ongedisciplineerd om hun eigen problemen op te lossen. De militairen zelf werken er grif aan mee om verdere bezuinigingen te voorkomen. Dat heeft ook zo zijn psychologische effecten. Verschillende malen heeft de auteur interviews met officieren gezien waarbij ze geconfronteerd werden met de termen 'vechten' en 'doden' en er een bijna fysieke schrikreactie te zien was waarna er snel een geruststellend verhaaltje volgde over het helpen en beveiligen van 'de mensen' (in het buitenland) waarbij er 'eventueel' (om de mensen te beschermen) kwaadwillenden 'geneutraliseerd' zouden moeten worden. Het blijft natuurlijk de vraag of de 'kwaadwillenden' zich hierdoor laten afschrikken, in Srbrenica in ieder geval niet.

Reorganisatie
Geheel vanuit het bestuurlijke wereldje lijkt nu het idee naar voren te komen om de krijgsmacht en de politie op termijn samen te voegen in een veiligheidsdienst. Telkens wordt er weer een nieuwe stap gezet met als argument de georganiseerde misdaad (bij het oprichten van de Nederlandse FBI) of de strijd tegen het terrorisme. Vooral deze laatste strijd wordt te pas en te onpas gebruikt voor allerlei ingrijpende maatregelen zoals de algemene identificatieplicht. Dit terwijl men rustig kan stellen dat de enige reden dat Nederland nog niet het slachtoffer is geworden van een terroristische aanslag is dat ons land te onopvallend is (en bovendien een ideale verblijfplaats van terroristen als de 'shoe bomber' Richard Reid). Blijkens het rapport Van der Haak over de moord op Fortuyn gooit de AIVD er maar met de pet naar. Behalve met het uitdelen van boetes voor verkeersovertredingen lijkt ook de politie tot weinig in staat.

De oplossing voor al deze problemen zoekt men nu in schaalvergroting. Gooi alles bij elkaar want dan voorkom je dat diensten langs elkaar heen gaan werken en zijn er ook minder generaals en hoofcommissarissen die betaald hoeven te worden. Het klinkt logisch nietwaar? Helaas is het dezelfde logica die gebruikt werd bij de schaalvergrotingen in het onderwijs en de zorg en de gevolgen daarvan zijn bekend: met miljarden smeet Paars naar de zorg en het hielp niets, de centralistische bureaucratie stond in de weg. Ook bij de reorganisatie van de politie midden jaren '90 was hetzelfde te zien: grotere korpsen zorgden voor meer bureauplakkers en minder wagens op straat.

Conclusie
Er zijn dus twee trends: de krijgsmacht besteed steeds meer tijd aan andere dingen dan de landsverdediging (inclusief de NAVO plichten) en de taken van politie en krijgsmacht komen steeds dichter bij elkaar te liggen wat sommigen via een reogranisatie blijvend zou willen maken. Het is een proces dat in het algemeen sinds het einde van de koude oorlog in de hele westerse wereld aan de gang is. De Amerikaanse legerofficier Dunlap schreef er in 1992 een artikel over in het tijdschrift Parameters. Het is een scenario van een militaire coup in de VS in 2012 door een generaal Brutus. Door het falen van de overheid in de jaren '90 nam het leger als enige betrouwbare overheidsorganisatie een steeds grotere rol in de maatschappij in. De militairen werden als een soort superoplosmiddel gebruikt wat vrij effectief werkte. In 2010 werd het nodig om een echte oorlog tegen Iran uit te voeren wat leidde tot een massale slachting van het niet op oorlog ingestelde Amerikaanse leger. Blijkbaar gingen de Iraanse soldaten er niet van uit dat hun eigen verlies via synergisme en een nonzero-sum win-win situatie in hun eigen belang was! De nederlaag schept een machtsvacuum dat opgevuld wordt door de coup-met-referendum van generaal Brutus. Dunlap's essay werd uitbundig geprezen door de toenmalige stafchef en huidige minister van buitenlandse zaken Colin Powell en veel gelezen in officierskringen. Het sterkte deze officieren in hun mening dat zowel de martiale geest noodzakelijk voor het winnen van een oorlog als de traditionele scheiding van de machten als fundament van de Amerikaanse staat bedreigd zouden worden door een te dominante maatschappelijke rol van het leger.

Nu is het onwaarschijnlijk dat we in Nederland een soortgelijke situatie zouden krijgen aangezien het leger hier een minder grote rol en ook minder aanzien heeft dan in Amerika. Maar het is wel goed om goed na te blijven denken over de rol van de krijgsmacht. Het beste is die rol simpelweg te beperken tot de landsverdediging. Als we dat serieus blijven nemen (en ik doe dat) dan moet er geld naar het leger blijven gaan. Zien we geen dreiging dan is het beste idee om de hele zaak op te heffen en het geld aan de burgers terug te geven. Een falen van de politie moet opgelost worden door de politie zelf en de AIVD moet zelf een nieuw plan bedenken om terrorisme in Nederland te bestrijden en daar misschien eigen middelen voor krijgen. De cavalerie te hulp roepen zal niks oplossen; het zou de problemen zelfs nog kunnen verergeren. Het is tenslotte het laatste hulpmiddel voor als alle andere gefaald hebben.

Gerelateerde link: Dunlan's artikel

Stichting MeerVrijheid
webmaster@meervrijheid.nl