De wondere wereld van Jan Marijnissen

Door Jasper Ribbers

27 december 2002

Ik heb laatst het boek 'tegenstemmen' van Jan Marijnissen gelezen.

In dit boek verwerpt de schrijver onder andere het vrije-markt-denken, hetgeen oorzaak zou zijn van veel onrecht op de wereld. Om dit aan te tonen hanteert hij kortzichtige, vaak zelfs tegenstrijdige argumentatie, onderbouwd met wat cijfers en statistieken. Soms krijg je het idee dat hij in een andere wereld leeft. Hieronder een aantal voorbeelden hiervan.

Liberalen hebben volgens Jan geen enkele aandacht voor de structurele oorzaken van de armoede in de wereld. Hij legt uit waarom: 'met de beste wil van de wereld valt immers niet uit te leggen hoe de 'onzichtbare hand' van de vrije markt iets aan die structurele oorzaken zou kunnen doen'. Het zijn namelijk de 'rijke landen die profiteren van het openstellen van de grenzen'.

Hoe we dan wel iets aan die armoede moeten doen lezen we een paar alinea`s verder. Nu is de oorzaak van de armoede opeens de 'handelsbelemmerende maatregelen van de EU', dus moeten we 'de structurele oorzaken van de achterstand, zoals juist deze handelsbelemmeringen, ongedaan maken'. De vrije markt kan dus niets aan de armoede doen, het opheffen van handelsbelemmeringen wel. Snapt u het?


Maar voor wat?
Wist u trouwens dat er in het verleden een tijd lang geen arme mensen in Nederland woonden? Helaas, die tijden zijn voorbij, want 'armoede bestaat weer in ons land'. Om dit te kunnen beweren moet wel de definitie van armoede iets worden aangepast: 'armoede betekent dat je niet normaal in de samenleving kunt functioneren, omdat je bent uitgerangeerd, omdat je te weinig geld hebt, of omdat (goede) voorzieningen voor jou niet bereikbaar zijn'. Helaas legt de schrijver niet uit wat hij bedoelt met 'niet normaal kunnen functioneren in de samenleving' en ook niet wat 'goede voorzieningen' zijn. Blijkbaar weet hij zelf dus niet eens waar hij het over heeft.

Er moet natuurlijk iets aan deze 'armoede' gedaan worden. Laat dat maar aan Jan over! Hij heeft een mooi voorstel bedacht waarmee we meteen ook de werkloosheid kunnen terugdringen: 'het wettelijk minimumloon en de daaraan gekoppelde uitkeringen verhogen met om te beginnen 5 procent'. Hiermee wordt de 'groeiende armoede structureel aangepakt', maar ook 'de werkgelegenheid wordt bevorderd door de binnenlandse bestedingen aan te moedigen'. Dit betalen we dan door de vermogensbelasting te verhogen. Dat u er zelf niet opgekomen bent zult u denken. U hoeft zich niet te schamen, Jan kwam namelijk pas op dit idee nadat hij in de glazen bol gekeken had: 'de mensen aan wie deze verhoging ten goede komt, besteden die bij de kruidenier of slager op de hoek' (investeringstip van de week: hoekpanden). De negatieve effecten van deze maatregelen op de werkgelegenheid laat hij voor het gemak buiten beschouwing, ceteris paribus zullen we maar zeggen.

Werkloosheid kan volgens Jan trouwens alleen opgelost worden 'als het bestaande werk beter wordt verdeeld, want in essentie is werkloosheid een organisatorisch probleem'. Aha, er is dus een bepaalde hoeveelheid manuren aan werk, dat we simpelweg even moeten verdelen over de beroepsbevolking. Misschien moeten we een Ministerie van Arbeid in het leven roepen, met Jan als minister. Telefoontje hier, faxje daar, weg werkloosheid.

Zelfs voor de vakbeweging heeft Jan geen goed woord over. Zij dreigt zich namelijk te ontwikkelen van een 'beweging die trachtte de solidariteit tussen arbeiders - of ze nu werk hadden of niet - te vergroten' naar één die 'zich steeds meer schikt naar de wensen van het bedrijfsleven' en daarom meewerkt aan het 'creëren van lagere schalen voor aanvangslonen in de CAO'. Een vakbeweging die meewerkt aan lagere lonen - arbeiders met werk leveren hiermee loon in waardoor arbeiders zonder werk meer kans op werk hebben - tracht in zijn ogen dus NIET de solidariteit tussen arbeiders te vergroten. Het hoog houden van lonen blijkbaar wel. In de wondere wereld van Jan Marijnissen.

Al met al kan iemand die iets verder kijkt dan zijn neus lang is dit boek moeilijk serieus nemen. Met behulp van kreten als '3% van de wereldbevolking bezit 45% van de totale rijkdom' probeert de schrijver een gevoel van onrecht bij de lezer op te wekken, om vervolgens de vrije markt de schuld van dit 'onrecht' te geven.

Jasper Ribbers (student econometrie in Groningen).

'Tegenstemmen, een rood antwoord op paars' (1996), Marijnissen, J. Uitgeverij L.J. Veen

Stichting MeerVrijheid
webmaster@meervrijheid.nl