Ruimte voor rijkaards

Door Marcel Roele

24 oktober 2002

Een jaar of zes geleden vloog Kees van Kooten in een Dakota over ons land en riep, wijzend op de weilanden onder hem: "Moet je zien, Nederland is toch nog lang niet vol?"

Jan Kuitenbrouwer noemt deze opmerking kenmerkend voor het `etno-correcte' denken uit die dagen. Omdat Hans Janmaat `vol is vol' had gezegd, moest iedere goede vaderlander benadrukken dat er plaats genoeg is in Nederland.

In de Handleiding ter bestrijding van extreem rechts uit 1994 schreven Chris van der Heijden en Leon de Winter dat slechts zo'n acht procent van ons land is bebouwd. Alsof Nederland pas vol is als heel het land uit beton en asfalt bestaat.

Het is niet zo dat er pas te veel slakken in uw tuin wonen als honderd procent van het oppervlak van de tuin door slakkenhuisjes is bedekt - die bovendien niet allemaal op de begane grond wonen maar soms in flats van twaalf lagen zijn gestapeld. Zover zal het ook nooit komen. De slakken verhongeren zo gauw ze het draagvermogen van hun natuurlijke omgeving overschrijden - en op dat moment nemen ze nog lang niet acht procent van de tuin in beslag.

Een mens en een slak hebben niet alleen grond nodig voor hun huisje, maar ook voor hun voedsel. Mensen gebruiken bovendien grond voor veevoer (zoals weiland), kleding (katoen) en bouwmaterialen (hout). Aardgasvelden, steenafgravingen, vuilnisbelten en wegen: ze nemen allemaal ruimte in beslag. Rijkaards hebben meer grond nodig dan armoedzaaiers: de moderne westerse mens gebruikt zo'n vier hectare per persoon, terwijl de gemiddelde bewoner van India aan een stukje grond van dertig bij dertig meter voldoende heeft voor zijn karige bestaan. Het is maar goed dat de mensen in de derde wereld zo arm zijn, anders was de laatste vierkante centimeter natuur op aarde al lang geleden opgeofferd.

De zestien miljoen Nederlanders nemen een stuk grond groter dan Frankrijk in beslag. Dit gebied ligt in arme landen en we hebben het niet veroverd, maar verkregen door de manier waarop de economie functioneert: de productie van de Nederlandse export eist relatief weinig ruimte, die van onze import veel. Als we een hectare grond uit productie nemen om er nieuwe natuur van te maken, moet er in de derde wereld zeventien hectare regenwoud worden gekapt om ons welvaartsniveau te handhaven.

Als je de omvang van je grondgebied niet kunt vergroten, ervaar je veel sneller de grenzen van het draagvermogen. Hoewel de bevolkingsdichtheid van Bangladesh vrijwel gelijk is aan die van Nederland, wonen er teveel mensen om ze behoorlijk te kunnen voeden en huisvesten; alleen ontwikkelingshulp voorkomt dat de bevolkingsdichtheid daalt tot een natuurlijk niveau.

Een belangrijk verschil tussen mens en dier is dat de mens door technologische vooruitgang het draagvermogen van zijn omgeving kan opkrikken tot boven het natuurlijk niveau. Als we, zoals tienduizend jaar geleden, nog zouden zoeken naar bessen, noten, knollen, paddestoelen, duiveneieren en everzwijnen, zouden slechts vijfduizend Nederlanders dit idyllische bestaan kunnen leiden. Dankzij de chemische industrie, kunstmest, onkruidverdelgers, insecticiden, groeihormonen, antibiotica, genetische manipulatie, kistkalveren, kettingvarkens en batterijkippen is Nederland nog steeds niet vol.

Marcel Roele

Deze column verscheen eerder in het Algemeen Dagblad

Marcel Roele (1961) is columnist van AD Magazine en schrijft over sociobiologie voor HP/De Tijd en Intermediair. Naast "De Mietjesmaatschappij" publiceerde hij De eeuwige lokroep. Over seks, sekseverschillen en relaties (tweede druk, 1996), De menselijke soort .

Over de auteur

Marcel Roele (1961 - 2011) was wetenschaps -journalist, sociobioloog en politicoloog.

Als free-lancer schreef hij voor een heel scala aan bladen, maar was vaste medewerker van HP/De Tijd. Hij verscheen regelmatig in radio- en tv-programma’s en werd gevraagd als spreker op symposia, congressen en corporate events.

Marcel Roele schreef de volgende boeken: De Mietjesmaatschappij, De eeuwige lokroep. Over seks, sekseverschillen en relaties, en De menselijke soort. Hier vindt u zijn homepage marcelroele.meervrijheid.nl.

Stichting MeerVrijheid
webmaster@meervrijheid.nl