“To include freedom in the... definition of democracy is to define a process not by its actual characteristics... but by its hoped for results.”
Thomas Sowell

Waarom anti-discriminatiewetgeving contraproductief is

Door Frank Karsten

14 december 2015

Dit is het tweede deel van het interview dat Frank Karsten gaf na zijn voordracht "Ter verdediging van discriminatie" in Café Heffer in Amsterdam. Het eerste deel staat hier

Je gaf in je voordracht aan dat anti-­discriminatiewetgeving contraproductief is. Kan je dat uitleggen?

Wetten tegen discriminatie wakkeren vaak onbedoeld discriminatie aan. Ze schaden degenen die ze zouden moeten helpen. Een voorbeeld: Als een bedrijf niet mag discrimineren bij een sollicitatie, zal het discrimineren op een algemener niveau, en dat is erger.

Kan je een voorbeeld geven?

Er zijn talloze voorbeelden, dit voorbeeld is heel duidelijk: de modeketen Abercrombie & Fitch werd in de V.S. aangeklaagd door een moslima vanwege religieuze discriminatie. Het bedrijf had haar namelijk na een sollicitatiegesprek een baan geweigerd vanwege haar hoofddoek. Het ging duidelijk niet om haar religie maar om haar hoofddoek, want het bedrijf heeft zeer precieze kledingvoorschriften voor winkelmedewerksters. Die hele rechtszaak, die de moslima won, kostte het bedrijf veel tijd, geld en reputatieschade. Je kunt je voorstellen dat het bedrijf voortaan wel drie keer nadenkt voordat ze weer een moslima uitnodigen voor een gesprek. Deze wetgeving kan dus juist in het nadeel zijn van groepen die gediscrimineerd worden.

Maar dan bestrijden we die discriminatie toch ook?

Dat zou je denken ja, maar deze discriminatie is moeilijker door de wetgever aan te tonen en te bestrijden. Het bedrijf hoeft namelijk enkel een briefje te sturen met: “Helaas is de keuze niet op u gevallen mevrouw Habila”. Dan kan er ook lekker niets mis gaan tijdens een sollicitatiegesprek. Het trieste is dat enkele moslima’s er financieel op vooruit gaan door dit soort rechtszaken te winnen, maar alle andere moslims gaan er flink op achteruit. Ze vormen zo namelijk een vergroot risico om aan te nemen. Want bij een arbeidsconflict kunnen ze de werkgever sterk benadelen door discriminatie te claimen, terecht of onterecht. De torenhoge werkloosheid onder minderheidsgroepen zal zo niet snel verminderen.

Wat zijn volgens jou de voordelen van discriminatie?

Zoals gezegd is niet alle discriminatie verstandig. Het kan ook immoreel zijn, of dom. Als iemand geen Aziaat wil aannemen omdat hij ooit beroofd is door een Aziaat is dat volgens mij onverstandig, maar discriminatie kan ook een nuttige sociale functie vervullen. Het kan voorkomen dat je in de problemen raakt. Mensen en bedrijven hebben volgens mij een impuls om vooral rationeel te discrimineren.

Kun je dat toelichten?

Onterecht discrimineren kun je niet ongestraft doen, je betaalt er een prijs voor. Als je allochtone sollicitanten weigert omdat je racistische motieven hebt, loop je geschikte kandidaten mis die er ongetwijfeld tussen zitten. Je vist dan alleen in de autochtone vijver en dat is in je nadeel, want er is minder aanbod is dan wanneer je iedereen een kans zou geven. Als je daarentegen politiek correct bent en je weigert te geloven dat bijvoorbeeld sollicitanten met een strafblad een verhoogd risico geven dan kun je meer problemen ervaren dan nodig. Met andere woorden, rationeel discrimineren is optimaal.

Hebben we anti-­discriminatiewetgeving niet nodig om bijvoorbeeld de groei van fascisme te voorkomen?

Ik denk juist dat anti-­discriminatiewetgeving en positieve discriminatie bijdragen aan spanningen in de samenleving en fascisme voeden. Deze wetten die dwingen mensen met elkaar om te gaan bevorderen volgens mij niet een vreedzame samenleving. Liever vreedzaam gescheiden dan gedwongen bij elkaar. Strenggelovige moslims kom je niet snel tegen op een fetisjfeest, en veganisten drinken hun thee niet met slagers. Die groepen hoeven geen hekel aan elkaar te hebben omdat ze ieder hun eigen weg kunnen gaan, en niet op elkaars kosten leven.

Maar als bedrijven de mogelijkheid krijgen structureel bevolkingsgroepen te weigeren, als werknemer of als klant, zal er toch segregatie ontstaan?

Waarschijnlijk niet meer dan nu, want mensen die dat willen ontwijken elkaar nu natuurlijk ook al. Maar segregatie hoeft niet erg te zijn. Ik ben in Dubai geweest en daar is een best grote segregatie tussen moslims en Indiërs. Op het werk komen ze samen, daarna gaan ze niet met elkaar om. Als mensen dat willen moeten ze dat zelf weten, ook al is het niet de ideale wereld zoals iemand die misschien zou willen zien. De reden dat bevolkingsgroepen elkaar naar het leven staan is trouwens dat ze op andermans kosten proberen te leven of bij elkaar geduwd worden terwijl ze dat niet willen, het is goed om daarmee te stoppen.

Als discriminatie niet meer ingeperkt wordt door de staat, maar wel door mensen onderling, moet je wel veel vertrouwen hebben in 'het volk'. Is het geen utopie om te denken dat de sociale controle zo groot zal zijn?

Discriminatie wordt niet ingeperkt door de staat maar onbedoeld aangewakkerd. Het bestrijden van uitwassen zie ik niet als taak van de overheid. Ik heb er meer dan genoeg vertrouwen in dat we dat onderling kunnen oplossen. Als ik soms zie hoe bedrijven en individuen die zich schuldig zouden hebben gemaakt aan discriminatie door de mangel worden gehaald op de sociale media dan vrees ik eerder dat mensen te ver doorschieten. 

Dat te ver doorschieten is inderdaad juist gevaarlijk. Krijgen we dan lynchpartijen?

Ik bepleit vrijwillige en vreedzame interactie tussen mensen, ik zie niet hoe dat kan doorschieten in geweld.

En wie beschermt minderheden die geen sterke stem hebben in de publieke opinie?

Minderheden moeten uiteraard ook beschermd worden tegen geweld, net zoals alle individuen. Gelukkig zijn daar al goede wetten voor.

Je zegt in je presentatie dat je ideeën nooit uitgevoerd zullen worden, omdat die niet politiek correct zijn. Waarom blijf je je verhaal toch vertellen?

Omdat ik het belangrijk vind om vrijheid uit te dragen. De discussie wordt nu heel eenzijdig gevoerd en er is bijna geen tegengeluid. Volgens mij helpen mijn voorstellen, die trouwens ook al eerder door anderen zijn verwoord, de sterkst gediscrimineerde groepen veel meer dan de goed bedoelde overheidswetten die gebaseerd zijn op dwang, betutteling en bemoeizucht.

Over de auteur

Frank Karsten is oprichter van de Stichting Meervrijheid en hoofdredacteur van de bijbehorende website.

Samen met Karel Beckman schreef hij De Democratie Voorbij, een boek dat inmiddels in 20 talen beschikbaar is.

Stichting MeerVrijheid
webmaster@meervrijheid.nl