“Vrijheid is niet een middel naar een hoger politiek doel. Het is het hoogste politieke doel.”
Lord Acton

Libertarische paranoia en libertarische correctheid

Door Bart Croughs

14 december 2015

Een groot probleem binnen de libertarische beweging is de populariteit van allerlei paranoïde samenzweringstheorieën.

Een recent voorbeeld: nadat de redactie van Charlie Hebdo eerder dit jaar werd afgeslacht door islamitische terroristen vanwege beledigende Mohammed-cartoons, verscheen op zowel lewrockwell.com als op het Ron Paul Institute een artikel. In dit artikel werd betoogd dat het hier een ‘false flag’ operatie betrof van de CIA met als doel de buitenlandse politiek van de Franse overheid in een meer pro-Amerikaanse richting om te buigen (ik verzin het niet). Lewrockwell.com is de meest bezochte libertarische website, en Ron Paul is de meest succesvolle libertarische politicus. Rockwell en Paul zijn geen marginale figuren binnen de libertarische beweging.

Een ander groot probleem binnen de libertarische beweging is wat ik voor het gemak maar ‘libertarische correctheid’ zal noemen. Alle problemen in de wereld worden op een zodanige manier geïnterpreteerd dat er een eenvoudige libertarische oplossing voorhanden is. Het maakt daarbij niet uit hoe ongeloofwaardig de interpretatie is, zolang de interpretatie maar ‘libertarisch correct’ is.

Het meest in het oog lopende voorbeeld is het voortdurend hameren op het aanbeeld van ‘blowback’ wanneer er weer eens een islamitische terreurdaad plaatsvindt. Dit gaat zover dat Justin Raimondo (samen met uiteraard Ron Paul) zelfs de aanslag op Charlie Hebdo interpreteerde als ‘blowback’ van Franse inmenging in het Midden Oosten. De aanvallers waren kennelijk in de war en verkeerden in de veronderstelling dat ze het Franse ministerie van buitenlandse zaken waren binnengevallen in plaats van de Charlie Hebdo redactie … Oops, verkeerd adres! Raimondo is beheerder van antiwar.com, en biograaf van Murray Rothbard. Alweer: geen marginale figuur binnen de libertarische beweging.

De Charlie Hebdo affaire deed me een licht opgaan; libertarische paranoia en libertarische correctheid zijn geen twee verschillende problemen, maar verschillende gradaties van een en hetzelfde probleem. Het enige verschil is dat libertarische paranoia nog een stap verder van de realiteit is verwijderd dan libertarische correctheid. Maar de motivatie is hetzelfde: de behoefte om de wereld in een libertarisch keurslijf te persen. Voldoet de realiteit niet aan de libertarische wensen, dan moet de realiteit worden aangepast. Pas de realiteit gematigd aan, en het resultaat is libertarische correctheid; pas de realiteit extreem aan, en het resultaat is libertarische paranoia.

Zolang dit soort onzin wordt verkondigd in de meest prominente libertarische kringen, zal het moeilijk blijven voor het libertarisme om tot een serieuze beweging uit te groeien.

Toegepast op islamitische terreur: het past mooi in het libertarische plaatje wanneer die terreur gemotiveerd wordt door Westerse inmenging in het midden oosten. De libertariër kan dan met een eenvoudige oplossing komen: stop buitenlandse inmenging en het probleem is opgelost. Is de islamitische terreur daarentegen geïnspireerd door de islam, dan ligt het probleem een stuk lastiger. Eenvoudige libertarische oplossingen zijn in dat geval niet voorhanden, en je staat als libertariër  met lege handen: je hebt geen echte repliek als anderen oplossingen aandragen die in strijd zijn met het non-agressie principe. De verleiding van libertarische correctheid is dus goed te begrijpen.

Libertarische paranoia is de volgende stap. Deze treedt op wanneer ‘libertarische correctheid’ geen bevredigend antwoord levert. In het geval van de aanslag op Charlie Hebdo lag de motivatie te zeer voor de hand: Charlie Hebdo had Mohammed spotprenten gepubliceerd, en de Charlie Hebdo redactie was daarmee op de dodenlijst van Al Quaeda beland. De moordenaars waren gelieerd aan Al Quaeda. Om dan nog met droge ogen vol te houden dat het eigenlijk ging om het Franse buitenlandse beleid zal zelfs voor veel libertarisch correcten weinig overtuigend hebben geklonken.

Wat dan te doen? De weg is nu geopend voor libertarische paranoia: de CIA heeft het gedaan! In dat geval is een libertarische analyse mogelijk, inclusief een eenvoudige libertarische oplossing: het probleem is de Amerikaanse overheid, en de oplossing is eenvoudigweg de CIA af te schaffen. Libertarische paranoia is niets anders dan het idiote tweelingbroertje van libertarische correctheid.

Daarmee is het probleem geanalyseerd. Maar hoe het op te lossen? En een oplossing is hard nodig, want zolang dit soort onzin wordt verkondigd in de meest prominente libertarische kringen, zal het moeilijk blijven voor het libertarisme om tot een serieuze beweging uit te groeien.

De vraag luidt: hoe kan een filosofie die in essentie correct is, tot zulke onzin leiden? Is er misschien toch ergens iets mis met de libertarische filosofie dat libertariers zich zo vaak genoodzaakt zien in een fantasiewereld te vluchten? Ik vermoed van wel. En ik vermoed dat de oorzaak is het dogmatisch willen blijven volgen van het non-agressie principe, zelfs in situaties waarin dat tegen ieder gezond verstand ingaat. Wanneer het non-agressie principe als ijzeren wet van Meden en Perzen gevolgd moet worden, en iedere afwijking als niet-libertarisch wordt veroordeeld, wordt het vluchten in een fantasiewereld al snel noodzakelijk.

De oplossing ligt in meer flexibiliteit: gezond-verstand libertarisme zoals gepropageerd door o.a. Michael Huemer. Het non-agressie principe is hierin het uitgangspunt, maar geen wet van Meden en Perzen. Als het toepassen van dit uitgangspunt in een bepaalde situatie niet goed verdedigd kan worden anders dan met het argument ‘ja maar non-agressie principe’, dan wordt het tijd om het gezond verstand te laten zegevieren zonder dat dit bestempeld wordt als niet-libertarisch.

Over de auteur

Bart Croughs (1966) is een van de vruchtbaarste libertarische geesten van Nederland. Hij is afgestudeerd in de filosofie en was voorheen hoofdredacteur van het tijdschrift "Reactie".

Bart Croughs schreef het boek "In de naam van de vrouw, de homo en de allochtoon". U kunt het bestellen bij Lulu.com of delen ervan hier lezen. Het is een humoristische en felle aanval op het links intellectuele denken in Nederland en legt op zeer leesbare wijze de inconsequenties ervan bloot.

Verder schreef hij voor Playboy zijn eigen column in de periode van maart 1997 tot en met augustus 1998. Gedurende enkele jaren had Croughs een column in het opinieweekblad HP/de Tijd.

Stichting MeerVrijheid
webmaster@meervrijheid.nl