De onzin van het idee van een sociaal contract

Door Robert Higgs

5 juli 2010

Wat het werkelijk betekent om geregeerd te worden.

In de politieke filosofie wordt veelal het idee van een sociaal contract aangehaald om te rechtvaardigen dat de burger aan de overheid moet gehoorzamen. Het eerste probleem met dit idee is natuurlijk dat niemand van ons ooit zo'n contract heeft ondertekend. Maar zelfs als we het puur als een contract zien dat mensen zouden aangaan als ze rationeel waren, laat dit idee veel te wensen over. Robert Higgs vatte goed samen hoe absurd het is om te denken dat iemand zelfs in theorie ooit zo'n contract zou aangaan.



Stel je voor dat iemand die de over je wil regeren je benadert met het volgende contract:

Ik, de partij van het eerste deel van het contract ("de regeerder") beloof:

(1) Dat ik bepaal hoeveel van jouw geld je aan mij moet geven, en hoe, wanneer en waar deze transactie gedaan moet worden. Jij hebt feitelijk geen enkele inspraak hierin, behalve dan dat je om genade mag smeken. Als je nalaat me te gehoorzamen dan zullen mijn agenten je bestraffen met boetes, opsluiting, en (als je je hiertegen verzet) de dood.

(2) Dat ik duizenden regels op zal stellen die jij zonder een vraag te stellen moet gehoorzamen, wederom op straffe van pijn die door mijn agenten veroorzaakt zal worden. Je zult nauwelijks invloed hebben op de inhoud van deze regels, die talrijk, complex en in veel gevallen onbegrijpelijk zullen zijn, zodat geen enkel mens in staat zal zijn er meer dan een handjevol van te kennen, laat staan de specifieke inhoud ervan. Maar als je niet aan de regels gehoorzaamt voel ik me vrij om je net zo hard te straffen als de wet die ik en mijn partners hebben opgesteld toelaat.

(3) Dat ik, op condities die ik en mijn agenten opstellen, je van zogenaamde publieke goederen en diensten zal voorzien. Hoewel je wellicht enige prijs zal stellen op een paar van deze diensten en goederen, zullen de meeste weinig waarde voor je hebben, en anderen zul je zelfs verschrikkelijk vinden. In geen geval zul jij als een individu enige effectieve inspraak hebben over deze goederen en diensten, dit ondanks het verhaal van de econoom dat je zogenaamd "vraagt" om deze goederen en ze waardeert tegen welk bedrag ik er ook voor vraag.

(4) In het geval er een conflict tussen ons optreedt, zullen rechters die voor hun benoeming en salaris van mij afhankelijk zijn, beslissen hoe het conflict op te lossen. je kunt verwachten in de meeste gevallen zo'n conflict te verliezen, als jouw kant van het verhaal überhaupt al gehoord wordt.

In ruil voor de bovengenoemde "diensten" van de overheid, beloof jij, de partij van het tweede deel van het contract ("de onderdaan"):

(5) Om je mond te houden, geen ophef te veroorzaken, aan alle bevelen die de regeerder en zijn onderdanen opstellen te gehoorzamen, naar diens pijpen zal dansen, en als zij je vertellen te springen enkel te antwoorden "hoe hoog?"
Wat een goede deal! Kunnen we ons echt voorstellen dat een normaal mens ooit met zo'n contract akkoord zal gaan?

Maar de bovenstaande beschrijving van hoe het sociaal contract dat mensen zogenaamd zouden tekenen is nog veel te abstract om werkelijk weer te geven wat het betekent om geregeerd te worden. Niemand heeft de werkelijke details beter beschreven dan Pierre-Joseph Proudhon:
To be GOVERNED is to be kept in sight, inspected, spied upon, directed, law-driven, numbered, enrolled, indoctrinated, preached at, controlled, estimated, valued, censured, commanded, by creatures who have neither the right, nor the wisdom, nor the virtue to do so. To be GOVERNED is to be at every operation, at every transaction, noted, registered, enrolled, taxed, stamped, measured, numbered, assessed, licensed, authorized, admonished, forbidden, reformed, corrected, punished. It is, under pretext of public utility, and in the name of the general interest, to be placed under contribution, trained, ransomed, exploited, monopolized, extorted, squeezed, mystified, robbed; then, at the slightest resistance, the first word of complaint, to be repressed, fined, despised, harassed, tracked, abused, clubbed, disarmed, choked, imprisoned, judged, condemned, shot, deported, sacrificed, sold, betrayed; and, to crown all, mocked, ridiculed, outraged, dishonored. That is government; that is its justice; that is its morality. (P.-J. Proudhon, General Idea of the Revolution in the Nineteenth Century, trans. John Beverley Robinson. London: Freedom Press, 1923, p. 294)
Lees verder.

Gerelateerde links:
- Libertarisch manifest
- Antisocialistisch manifest
- Libertarisme en Oostenrijkse School economie
- Libertarisme
- Wat is het libertarisme?

Stichting MeerVrijheid
webmaster@meervrijheid.nl