Wat zijn de effecten van inflatie?

Door Geld & Inflatie FAQ

27 oktober 2008

De economische chaos en crises die centrale banken veroorzaken.

Inflatie verkleint de waarde van geleend geld, bemoeilijkt de rekenfunctie van geld, en creëert een zeepbeleconomie die na verloop van tijd uitloopt op een economische recessie. Deze effecten worden hieronder en in de volgende aflevering nader toegelicht:

Geleend geld
Wanneer Jan 1000 euro van Piet leent, en pas na een jaar terug betaalt, dan zorgt inflatie er voor dat de 1000 euro in dat jaar minder waard geworden is: er kan niet meer zoveel mee gekocht worden als een jaar eerder. Schulden worden door inflatie dus minder waard.

Mensen die al rijk zijn profiteren vaak het meeste van inflatie ten koste van mensen die arm zijn.
Misschien lijkt dit een positief effect, maar gerealiseerd moet worden, dat het gewin van de lener het verlies van de uitlener is. Zelfs als het de bedoeling mocht zijn om via inflatie een stiekeme herverdeling van “rijke uitleners” naar “arme leners” tot stand te brengen, moet stil gestaan worden bij het volgende: onder de uitleners zitten veel mensen die helemaal niet zo rijk zijn en hun hard gespaarde geld op een spaarrekening zetten – dus aan de bank uitlenen.

Rijke mensen daarentegen lenen geen geld aan de bank maar stoppen dit in aandelen, die juist in prijs stijgen tijdens een inflatie (zie hierover meer hieronder). Relatief rijke mensen zijn zelfs vaker leners dan uitleners: de bank verstrekt hen een hypotheek om een eigen huis mee te betalen of een lening om hun eigen bedrijfje mee te financieren.

De rekenfunctie van geld
Consumenten gebruiken geldprijzen om te bepalen of iets duur of goedkoop is. En ondernemers vergelijken hun in- en verkoopprijzen om te bepalen of ze winst of verlies maken. Als de waarde van geld echter snel verandert - als er een hoge of een erg veranderlijke inflatie is - dan wordt het lastig om te bepalen of iets duur of goedkoop is, en of een onderneming winstgevend is of niet.

Als er bijvoorbeeld een hyperinflatie is, zoals in Duitsland in de jaren ’20 of zoals in Zimbabwe nu, dan zijn de prijzen in de supermarkt al weer verhoogd tegen de tijd dat je bij de kassa aankomt. Is boodschappen doen dan duur in vergelijking met het doen van andere aankopen, waarvan de prijzen vandaag ook al weer hoger zijn dan gisteren? Maakt de supermarkt nog winst? – als de inkoopprijzen morgen ook al weer hoger zijn dan de verkoopprijzen van vandaag?

Inflatie bemoeilijkt de cruciale rekenfunctie van geld.
Als de waarde van geld niet een zekere mate van stabiliteit heeft over een langere periode dan zijn deze vragen onmogelijk te beantwoorden. Als gevolg daarvan gaat men over op ruilhandel. Dan weet je in ieder geval nog wel of bepaalde aankopen en verkopen voordelig voor je zijn. Maar ruilhandel beperkt de mogelijkheid van het aan- en verkopen enorm. Vind maar eens een bakker die jou een brood verkoopt tegen wat jij ter ruil aan te bieden hebt. En dan moet je morgen nog langs de slager en de groenteman. Bij ruilhandel zal het economisch leven dus compleet stagneren.

Maar zelfs bij een veel lagere inflatie wordt de rekenfunctie van geld al bemoeilijkt. Ondernemers die merken dat zij hun producten voor een hogere prijs kunnen verkopen, weten niet goed of deze hogere prijzen slechts inflatie zijn of inderdaad weergeven dat hun producten beter in de markt liggen. Als ze dit niet goed inschatten kunnen ze vanwege inflatie onterecht in een uitbreiding van hun productie investeren.

Andersom kan een overschatting van de inflatie er toe leiden dan ze juist nalaten om hun productie uit te breiden terwijl de markt voor hun product wel verbeterd is. Met andere woorden, onzekere inflatie leidt er toe dat producenten verkeerd investeren en dat consumenten minder goed door hen van producten bediend worden.

Een derde effect van inflatie is het ontstaan van de zogenaamde 'business cycle': het ontstaan van een kunstmatige bubbel op (meestal) de aandelenmarkt of de huizenmarkt die op een moment moet barsten waarna een recessie volgt.

Dit effect bespreken we in de volgende aflevering van deze Geld & Inflatie FAQ.

Stichting MeerVrijheid
webmaster@meervrijheid.nl