“De welvaart die oorlog brengt is als de welvaart die een aardbeving of plaag brengt. De aardbeving betekent goede zaken voor de bouwondernemingen, en cholera verhoogt de inkomsten van doktoren, apothekers, en doodgravers; maar niemand heeft om die reden aardbevingen en cholera verwelkomd als stimulators van de productieve krachten in het algemeen belang.”
Ludwig von Mises

Gesubsidieerde olie

Door Frank Karsten

8 juni 2008

In Nederland wordt benzine aan de pomp zwaar belast. In andere landen wordt het zwaar gesubsidieerd. Met nadelige gevolgen.

Volgens een artikel in The Economist van vorige week geniet de helft (!) van de wereldbevolking gesubsideerde olieprijzen. Recordhouder is Venezuela waar klanten een schamele 5 dollarcent per liter betalen aan de pomp. Ook China, India en Indonesië geven veel geld uit om de prijs laag te houden.

Dat lijkt leuk, al die subsidies, maar ze zijn om verschillende redenen slecht.

Subsidies lijken gratis maar zijn het natuurlijk niet. De kosten zijn onzichtbaar gemaakt en burgers betalen via een omweg.
Subsidies lijken gratis maar zijn het natuurlijk niet. De kosten zijn onzichtbaar gemaakt en burgers betalen via een omweg. Nadeel is dat de burgers hun geld daardoor onverstandiger uitgeven dan wanneer er geen subsidies bestonden. Er is dus sprake van economisch verlies. Consumenten worden zo namelijk aangespoord uitgaven te doen voor olie terwijl ze hun geld waarschijnlijk liever (deels) aan andere zaken zouden hebben besteed als de olie niet gesubsidieerd was.

De subsidies zorgen dus voor een hogere consumptie dan normaal en daardoor stijgen de olieprijzen. In de rijke landen lijken de hogere prijzen effect te hebben gehad op het gedrag van consumenten en daalde de consumptie de afgelopen twee jaren. De totale olieconsumptiegroei in 2007 kwam daarmee volledig op rekening van de emerging economies. Maar ook de gesubsidieerde consumenten voelen de gestegen olieprijs, maar dan indirect via de gestegen belastingdruk. De overheid moet het geld toch ergens vandaan halen, nietwaar?


Subsidies op olie komen voor het grootste deel ten goede aan de rijkere bevolkingslaag.
Zeker het minder bedeelde electoraat zal in veel landen als Venezuela en India juichen om de oliesubsidies. Maar ze weten waarschijnlijk niet dat die voor het grootste deel ten goede komen aan de rijkere bevolkingslaag. Die hebben immers meer airco's, auto's en andere energieverslindende apparaten. Een IMF studie van vijf ontwikkelingslanden gaf aan dat de rijkste 20% van de huishoudens 42% van de subsidies ontvingen terwijl de onderste 20% slechts 10% ontving.

De econoom Ludwig von Mises zei eens: "One cannot understand liberalism without a knowledge of economics. For liberalism is applied economics; it is social and political policy based on a scientific foundation." Ook dit subsidievoorbeeld geeft aan dat economische inzichten goede argumenten vormen tegen staatsinterventie. Maar helaas is goedkope verkiezingsretoriek van politici vaak aantrekkelijker voor mensen.

Gerelateerde links:
- Er is nog steeds geen gratis lunch
- Het olietekort is als de horizon; het verdwijnt als je er in de buurt komt

Over de auteur

Frank Karsten is oprichter van de Stichting Meervrijheid en hoofdredacteur van de bijbehorende website.

Samen met Karel Beckman schreef hij De Democratie Voorbij, een boek dat inmiddels in 20 talen beschikbaar is.

In 2018 publiceerde hij De DiscriminatieMythe, waarin hij een kritische visie op het gelijkheidsdenken uiteenzet.

Stichting MeerVrijheid
webmaster@meervrijheid.nl