De puinhopen van John Maynard Keynes - deel 2

Door Richard Ebeling

23 mei 2008

We leven er nog steeds midden in.


Deze ideeën werden beschouwd als de beste beleidsmaatregelen voor een gezonde maatschappij. En het waren juist deze ideeën die Keynes in “The General Theory” onderuit probeerde te halen. Hij stelde dat een vrije markteconomie inherent onstabiel is, bloot staat aan grote schommelingen die worden veroorzaakt door irrationeel optimisme en pessimisme van investeerders, wat resulteerde in onvoorspelbare en grote fluctuaties in productie, werkgelegenheid en prijzen.

Enkel de overheid, zo geloofde hij, kan de lange termijn in de gaten houden en rationeel de economie op een meer evenwichtig pad brengen door staatsschulden te maken om de economie in tijden van recessie te stimuleren en door overschotten op de begroting te maken om de economie in bedwang te houden tijdens inflationaire booms. Daarom viel hij het idee van begrotingsevenwichten aan: in plaats daarvan moeten overheden hun begrotingen balanceren rondom de “business cycle”.  

[E]euwigdurende prijsinflatie werd [door Keynes] gezien als het middel om “volledige werkgelegenheid” te garanderen.
Om deze taak uit te voeren konden overheden volgens Keynes niet tegengehouden worden door het “barbaarse relikwie” van de goudstandaard. Wijze politici, geleid door briljante economen zoals hijzelf, moesten de flexibiliteit hebben om de geldhoeveelheid te laten stijgen, de rente te manipuleren, en de buitenlandse wisselkoersen te veranderen. 

Ze moesten de macht hebben om welk bedrag dan ook te verkrijgen wat ze nodig hadden om mensen door speciaal gecreëerde overheidswerkprojecten en door de overheid gestimuleerde private investeringen weer aan het werk te krijgen. Als de uitbreiding van de geldhoeveelheid beperkt werd door het afhankelijk te maken van uitbreidingen in de goudhoeveelheid zou dit volgens Keynes de macht van de overheid om deze taken uit te voeren slechts in de weg staan. 

Keynes geloofde niet alleen dat de markteconomie uit zichzelf niet op een evenwichtige manier zou groeien, maar ook dat het onwenselijk was om de markt vrijelijk te laten functioneren. Hij zei ooit dat het laten bepalen van prijzen en lonen door de markt om zo vraag en aanbod in evenwicht te laten zijn erop neerkwam dat men de maatschappij aan een onstopbare wrede en onrechtvaardige macht zou onderwerpen. In plaats daarvan wilde hij dat lonen en prijzen door de politiek werden vastgesteld op basis van wat ‘eerlijk’ en ‘redelijk’ is tussen de [sociale] klassen”

[W]anneer de regel van begrotingsevenwichten omver gegooid werd [bestond] er geen enkele beperking meer bestond op overheidsuitgaven.
De hoogte van prijzen die door vakbonden werden vastgesteld werden bijvoorbeeld als heilig beschouwd, zelfs als dat betekende dat vele arbeiders uit de markt vielen omdat die prijzen hoger waren dan wat potentiële werkgevers vonden dat die arbeiders voor hen waard waren. De overheid moest dan geld bijdrukken, staatsschulden maken en prijzen zodanig opdrijven dat het weer winstgevend werd voor werkgevers om arbeiders aan te nemen. Met andere woorden, eeuwigdurende prijsinflatie werd gezien als het middel om “volledige werkgelegenheid” te garanderen wanneer de overheid werd geconfronteerd met aggressieve vakbonden.

Geen uitgavenbeperkingen 
Daarbij kwam dat wanneer de regel van begrotingsevenwichten omver gegooid werd er geen enkele beperking meer bestond op overheidsuitgaven. Zoals James M. Buchanan en Richard E. Wagner in "Democratisch Tekort" aantoonden, wanneer de overheid eenmaal bevrijd is van de beperking om belastingbetalers direct en onmiddelijk haar uitgaven te laten betalen, kan elke denkbare belangengroep een beroep doen op politici om hun wensen te vervullen. 

De politici, die stemmen en campagnebijdragen willen krijgen, kunnen zo onbekommerd aan de vraatzucht van hun favoriete belangengroepen tegemoet komen. Dit kan allemaal terwijl de belastingbetalers in de illusie verkeren dat de overheid aan iedereen iets voor niets kan geven zonder dat het ze iets kost. 




Politici kunnen nu dankzij Keynes' rechtvaardiging voor het maken van staatsschulden steeds meer belastinggeld aan belangengroepen aanbieden terwijl ze op hetzelfde moment de belastingen verlagen.
Politici kunnen nu dankzij Keynes' rechtvaardiging voor het maken van staatsschulden steeds meer belastinggeld aan belangengroepen aanbieden terwijl ze op hetzelfde moment de belastingen verlagen. De overheid vult het gat simpelweg door geld te lenen, door de volgende generaties met een grotere schuld op te zadelen. Ofwel zullen in de komende jaren de belastingen omhoog moeten ofwel zal de overheid de geldpersen moeten laten draaien om de schulden af te betalen, terwijl ze ondertussen kunnen claimen dat ze dit allemaal doen voor de "nationale welvaart" en om "sociaal noodzakelijke" programma's van de verzorgingsstaat te kunnen betalen.

In een van de beroemdste passages uit de "General Theory" zei Keynes dat "de ideeën van economen en politieke filosofen, zowel wanneer ze gelijk hebben als wanneer ze ongelijk hebben, veel meer invloed hebben dan vaak wordt gedacht. De wereld wordt in feite door weinig anders geregeerd. Mensen uit de praktijk die denken dat ze onafhankelijk van welke intellectuele invloed dan ook zijn, zijn normaal gesproken slechts slaven van een of andere dode econoom. Autoritaire gekken die stemmen in de lucht horen hebben hun waanzinnige ideeën uit het werk van een of andere derderangs academicus van een paar jaar terug."

72 Jaar na de publicatie van "The General Theory" blijven vele mensen in de praktijk en politici in machtige posities de slaven van overleden economen en derderangsschrijvers. De tragedie voor onze tijd is dat onder de stemmen die zij nog steeds in de lucht horen terwijl ze alles wat ze aanraken op een corrupte manier mismanagen ook die van John Maynard Keynes is. 

Richard Ebeling

Dit was het tweede deel van de Nederlandse vertaling van John Maynard Keynes: The Damage Still Done by a Defunct Economist dat eerder in The Freeman verscheen. Het eerste deel vindt u hier. Vertaling door Koen Swinkels.

Gerelateerde link:
- Keynes is dood - leve Keynes?!
- Alternatief voor Keynes: Friedrich von Hayek
- Ludwig von Mises
- het leven van Ludwig von Mises

Stichting MeerVrijheid
webmaster@meervrijheid.nl