Wie of wat is "de markt"?

Door Walter E. Williams

10 maart 2008

Wat we “de markt” noemen is in werkelijkheid een democratisch proces waarin miljarden mensen in hun persoonlijke keuzes hun voorkeuren tot uitdrukking brengen.

Elke dag horen we wel iets over markten. In het 6-uur journaal zou de presentator kunnen zeggen: “De markt heeft een slechte dag gehad”.Vorig jaar had de toenmalige voorzitter van de Amerikaanse centrale bank, Alan Greenspan, het over het “irrationele enthousiasme” van de markt. Ik neem aan dat hij het nu over het “irrationele pessimisme” van de markt zou hebben.

Op de universiteit kan je professor je verteld hebben dat de markt niet te vertrouwen is en dat we daarom een overheid nodig hebben. Een politicus zou kunnen preken: “Het zou niet de markt moeten zijn die bepaalt wie medicijnen krijgt”. Een leider in de burgerrechtenbeweging of een feminist zou kunnen zeggen dat de markt racistisch, seksistisch en mogelijk homofoob is.

Wat ik me dan afvraag: “wie is die man toch die we 'de markt' noemen?”. Als hij zoveel ellende aanricht, zouden we dan niet een manier moeten vinden om hem zich te laten gedragen? Als we hem op het rechte pad willen brengen moeten we eerst bedenken wie hij is.

Stel dat elke Amerikaan zou doen wat hij normaal doet, zijn geld in de zak zou houden en niets te maken zou hebben met de aandelenbeurs. Zou de aandelenmarkt dan enthousiast of pessimistisch zijn? Wat zou het journaal zeggen over wat de markt vandaag gedaan heeft? Ik zou denken dat de markt niets zou doen. Sterker nog, de markt zou niet eens bestaan.


Je vraagt je af waar ik naartoe wil.

Wat we “de aandelenmarkt” noemen zijn letterlijk vele miljoenen onafhankelijke mensen over de hele wereld die onafhankelijk van elkaar beslissingen nemen. Een eenvoudig voorbeeld: ik denk dat de aandelen AT&T omhoog zullen gaan, dus ik wil er 100 kopen. Iemand anders zou kunnen denken of gokken dat de aandelen AT&T omlaag zullen gaan, en wil zijn 100 aandelen dus verkopen, maar er is een groot probleem. Ik weet niet waar hij is, en hij niet waar ik ben. Geen probleem. Er zijn specialisten die, tegen betaling, ons samenbrengen zodat we de transactie kunnen aangaan. Dat zijn de aandelenhandelaren. 

Als je hoort dat iemand zegt hij de markt niet vertrouwt en wil vervangen door geboden van de overheid, dan vraagt hij in werkelijkheid om het vervangen van een democratisch proces door een totalitair proces.
Leraren zijn belangrijker voor de maatschappij dan professionele basketbalspelers. Het feit dat basketbalspelers meer verdienen leidt sommigen ertoe om de markt te veroordelen omdat de markt niet de juiste prioriteiten stelt. De reden dat professionele basketbalspelers meer verdienen is zowel het resultaat van de realiteit als van beslissingen genomen door miljoenen mensen.

De eerste realiteit is dat er veel minder mensen zijn die kunnen wat Michael Jordan doet dan dat er mensen zijn die les kunnen geven. De tweede realiteit is dat de persoonlijke bijdrage van Michael Jordan aan de maatschappij veel groter is dan die van een individuele leraar. De derde realiteit is dat vele miljoenen Amerikanen hem willen zien spelen en daar flink voor betalen.

Wat we “de markt” noemen is in werkelijkheid een democratisch proces waar miljoenen, en in sommige markten miljarden, mensen aan meedoen door in hun persoonlijke keuzes hun voorkeuren tot uitdrukking te brengen. Als je hoort dat iemand zegt hij de markt niet vertrouwt en wil vervangen door geboden van de overheid, dan vraagt hij in werkelijkheid om het vervangen van een democratisch proces door een totalitair proces.

Een uitstekend voorbeeld is het als mensen eisen dat de overheid het geld van rijke Amerikanen afpakt om het aan arme Amerikanen te geven. Michael Jordan is veel rijker dan ik, maar wie is daar de oorzaak van? Het zijn de beslissingen van vele miljoenen mensen die liever hun geld uitgeven om hem basketball te zien spelen. Ik zou even rijk zijn als ze dat geld zouden willen uitgeven om mij basketbal te zien spelen. Als iemand het inkomen van Jordan afwijst dan wijzen ze eigenlijk de vrijwillige keuze van miljoenen mensen af.

Tirannen wijzen altijd van alles af en doen hun best het marktproces te vervangen door bemoeienis van de overheid omdat tirannen denken dat mensen niet vrijwillig zullen doen wat de tirannen vinden dat ze moeten doen.

Walter Williams

Dit artikel verscheen eerder in Capitalism Magazine.

Over de auteur

Dr. Williams is econoom en doceert aan de George Mason University.

Hij is de auteur van More Liberty Means Less Government: Our Founders Knew This Well.

Homepage Walter Williams

Stichting MeerVrijheid
webmaster@meervrijheid.nl