Vrijheid tegen de macht van de meerderheid

Door Peter Schwartz

29 februari 2008

Als democratie in Irak het doel is, hoe kunnen we daarna nog protesteren als een Shiitische, pro-Iraanse meerderheid van Irak haar theologie oplegt aan Irak?


Het buitenlands beleid van de VS heeft geleid tot een bizarre tegenstelling. President Bush zegt dat hij vrijheid overal ter wereld nastreeft opdat de Amerikanen veiliger zullen zijn. Het resultaat daarentegen; een nog vuriger voorstander van terrorisme in de Palestijnse Autoriteit en het vooruitzicht op een theocratie in Irak, zijn alleen maar grotere bedreigingen voor ons. 

De oorzaak van deze mislukking is het hopeloze gezichtspunt van dhr. Bush dat je tirannie bestrijdt door verkiezingen te houden, een gezichtspunt dat veroorzaakt wordt door de wijdverbreide verwarring van vrijheid en democratie. 

Vraag een gemiddelde Amerikaan of er een grens moet zijn aan wat de overheid mag doen, en hij zou “ja” zeggen. Hij begrijpt dat eenieder van ons rechten heeft die niet geschonden mogen worden door welke wet dan ook, hoeveel mensen er dan ook mee in zouden stemmen. Een democraat zou daarentegen “nee” zeggen.

De essentie van een democratie is [...] het idee dat de overheid geen beperkingen opgelegd mag krijgen, zolang haar gedrag maar goedgekeurd wordt door de meerderheid.

De essentie van een democratie is de onbeperkte macht van de meerderheid. Het is het idee dat de overheid geen beperkingen opgelegd mag krijgen, zolang haar gedrag maar goedgekeurd wordt door de meerderheid. Het is het idee dat het de taak van de overheid is “de wil van het volk” uit te voeren. Het is het idee dat we als waarheid verkopen aan de Irakezen, de Palestijnen en de Afghanen: dat de legitimiteit van hun nieuwe regering gefundeerd is op het feit dat ze democratisch gekozen zijn.

En het is het idee dat  werd afgewezen door de de Verenigde Staten op te richten.

Amerika's belangrijkste eigenschap is vrijheid. Vrijheid bestaat als er grenzen zijn aan wat een overheid vermag, grenzen die zijn opgelegd door het principe van de rechten van het individu. Amerika is gesticht als een republiek, waarbij de overheid beperkt is tot het beschermen van onze onvervreemdbare rechten; iets wat niet “een democratie” genoemd zou moeten worden. Je bent bijvoorbeeld vrij kritiek te hebben op je buren, jouw maatschappij of jouw overheid, hoeveel mensen er ook zouden willen dat er een wet kwam om jou het zwijgen op te leggen. Maar, als “de wil van het volk” de meetlat is, dan heeft het individu geen rechten meer, maar slechts tijdelijke privileges, die toegekend of ingetrokken worden al naar gelang wat het volk er op een willekeurig moment van vindt. De Founding Fathers begrepen dat de tirannie van de meerderheid net zo slecht kon zijn als de tirannie van de absolute alleenheerser.

Als “de wil van het volk” de meetlat is dan heeft het individu geen rechten meer, maar slechts tijdelijke privileges.

Ja, wij mogen stemmen, maar dat is niet de lakmoesproef waarmee je vrijheid meet. Zelfs dictaturen houden tenslotte officiële verkiezingen. Het is alleen de context van vrijheid -waarbinnen de rechten van het individu niet weggestemd mogen worden- waarbinnen de stembus gerechtvaardigd is en het en zij een betekenis heeft. In een werkelijk vrij land is stemmen beperkt tot hoe de rechten van het individu beschermd moeten worden. Er is geen moreel “recht” om rechten te vernietigen.

Helaas doen de meeste Amerikanen, net als Bush, alsof de elkaar uitsluitende begrippen “vrijheid” en “democratie” hetzelfde zijn. Soms laat onze overheid de allesoverstijgende rechten van het individu intact en maakt ze geen inbreuk op iemands leven, vrijheid en eigendom. In veel andere gevallen maakt het die rechten ongedaan door de wensen van de meerderheid boven alles te stellen, variërend van het onteigenen van iemands bezit omdat de meerderheid het wil gebruiken als “openbare ruimte” tot het voorkomen dat een terminaal zieke hulp krijgt bij euthanasie omdat de meerderheid zelfmoord maar niks vindt.

Ons buitenlands beleid gaat tegenwoordig van het laatste uit. Wij verklaren dat het ons hoogste doel in het Midden-Oosten is dat mensen stemmen, ongeacht of ze rekening houden met vrijheid. Maar hoe kunnen we daarna nog protesteren als een Shiitische, pro-Iraanse meerderheid van Irak haar theologie oplegt aan Irak, of als Palestijnse zelfmoordterroristen hun democratische mandaat gebruiken om schoolkinderen op te blazen, aangezien de democratie beginselen keurig worden nageleefd? Zoals een woordvoerder van Hamas correct opmerkte nadat ze de verkiezingen hadden gewonnen:  “Ik dank de Verenigde Staten dat ze ons dit democratische wapen hebben gegeven [...] De VS zijn niet in staat [...] een gekozen democratie de rug toe te keren”. De Palestijnen verafschuwen vrijheid, maar ze hebben democratische stemmingen ingevoerd.

[Als democratie in Irak het doel is] hoe kunnen we daarna nog protesteren als een Shiitische, pro-Iraanse meerderheid van Irak haar theologie oplegt aan Irak [...]?

De Irakezen kunnen vrijheid afwijzen, zodat we puur zijn aangewezen op militaire kracht -hoe treurig onze resultaten op dat gebied ook geweest zijn- om onze veiligheid te beschermen tegen elke bedreiging van hen. Maar als we gaan proberen om daar tirannie te vervangen door vrijheid dan zullen we op zijn minst moeten laten zien wat vrijheid is. We hadden de ideeën en gebruiken van een vrije maatschappij moeten verspreiden voordat het houden van verkiezingen ook maar een idee zou zijn. We hadden bijvoorbeeld de nieuwe grondwet moeten schrijven, zoals we dat voor Japan hadden gedaan na WO II.  We hebben daarentegen gekozen voor “de wil van het volk”, een volk dat geen idee heeft van individuele rechten, en we hebben een despotische grondwet gesteund, die intellectuele vrijheid afwijst ten gunste van de Koran, en die economische vrijheid en privé-bezit afwijst ten gunste van “collectief bezit”. Het resultaat: een dreigende neo-tirannie in Irak.

We moeten ophouden democratie en vrijheid te verwarren. Het moreel steunen van vrijheid is altijd in ons belang. Maar het steunen van onbeperkte macht voor de meerderheid is altijd destructief, zowel voor ons als voor iedereen die belang hecht aan de rechten van het individu.

Peter Schwartz is een objectivistisch schrijver en journalist, verbonden aan het Ayn Rand Institute.
Dit artikel verscheen eerder in Capitalism Magazine.

Gerelateerde links:
- Vrijheid=Democratie?
- Democratie: de God die faalde
- De macht aan de burger
- Libertarisch manifest
- Het gevaar van democratie

Stichting MeerVrijheid
webmaster@meervrijheid.nl