Redt de doodstraf levens?

Door Redactie

11 december 2007

Volgens een recente studie schrikt de doodstraf potentiële criminelen zodanig af dat per uitgevoerde executie er het volgende jaar 74 moorden minder worden gepleegd.

De doodstraf lijkt wel een soort van ultieme test die bepaalt of je goed of fout bent, of je het hart op de juiste plek hebt en of je wel een beschaafd, progressief mens bent in plaats van een barbaarse reactionair. MeerVrijheid heeft zelf geen standpunt over de doodstraf maar we lieten in bijvoorbeeld dit artikel wel zien dat de principiële argumenten die vaak tegen de doodstraf worden gebruikt, ontstellend zwak zijn. 

Naast de principiële argumenten zijn er natuurlijk meer praktische of utilitaristische argumenten: de doodstraf zou potentiële moordenaars simpelweg niet afschrikken en is dus ook onnodig. Op het eerste gezicht klinkt dit al vreemd: hoewel criminelen misschien niet de meest rationele mensen ter wereld zijn, zal een zwaardere straf ze toch allicht eerder weerhouden van de uitvoering van hun snode plannen dan een lichtere straf. En zo lijkt het vanzelfsprekend dat de doodstraf zorgt voor minder nieuwe onschuldige slachtoffers.

De afgelopen jaren zijn er vele econometrische studies gedaan naar de vermeende afschrikwekkende werking van de doodstraf die deze opvatting lijken te staven.  Elsevier schreef op 8 december:

In zo'n twaalf nieuwe studies wordt nu echter aangetoond dat executies wel degelijk mensenlevens redden. Die studies, uitgevoerd door econometristen, beslaan soms een periode van twee decennia. Het doel van dit onderzoek is om vast te stellen of er een omgekeerde evenredigheid bestaat tussen de toename van het aantal terechtstellingen in een bepaald jaar en de afname van het aantal moorden in het daaropvolgende jaar. Één van de studies kwam tot de conclusie dat elke executie leidde tot 74 moorden minder in het volgende kalenderjaar. 

In Illinois verordonneerde de gouverneur in 2001 dat aan alle bewoners van de dodencel voor onbepaalde tijd uitstel van executie moest worden verleend. Er waren veel dwalingen in de procesgang ontdekt met mogelijk fatale gevolgen. Al had zo'n geval zich, voor zover kon worden nagegaan, nog nooit voorgedaan. Een onderzoek over de periode 2001-2005 becijferde dat in Illinois in de vier jaar na het opschorten van de executies 150 meer moorden werden gepleegd dan anders waarschijnlijk het geval was geweest. 

Naar aanleiding van de nieuwe onderzoeken verklaarde hoogleraar Cass Sunstein onlangs dat hij zijn mening over de doodstraf volledig heeft gewijzigd en nu een voorstander van deze straf is. Hij schreef samen met een collega:

'Zij die de ultieme straf verwerpen met als motief het leven (van de dader) te beschermen zullen in het reine moeten komen met de mogelijkheid dat wie die straf niet uitvoert, kan falen in de bescherming van leven(s).'  
Als de resultaten van deze nieuwe onderzoeken te vertrouwen zijn (en er zijn wel degelijk bepaalde methodologische problemen met een econometrische aanpak in het algemeen), lijkt er dus sprake van een wrange ironie: onder het mom dat niemand mag beschikken over het leven van anderen, beschikken tegenstanders van de doodstraf dus indirect jaarlijks over vele onschuldige levens. Doordat criminelen niet langer afgeschrikt worden door het vooruitzicht op een mogelijke executie, zullen ze sneller geneigd zijn nieuwe slachtoffers te maken en zo de levens van vele onschuldige mensen te verwoesten. 

Stichting MeerVrijheid
webmaster@meervrijheid.nl