Identificatieplicht groot succes?

Door Redactie

5 december 2007

Stel dat de politie een campagne begint om de verkeersveiligheid te vergroten: elke fietser die géén paars hoedje draagt, zal bekeurd worden. Na een jaar meldt de politie dat de campagne een groot succes is: door haar actieve boetebeleid draagt in plaats van maar 2 procent nu maar liefst 70 procent van alle fietsers een paars hoedje. Wat klopt er niet in dit scenario?

Enkele jaren geleden meldde de Amsterdamse politie dat het beleid om de verkeersveiligheid te vergroten een groot succes was omdat door de strikte controles op fietsverlichting het aantal fietsers met licht met enkele tientallen procentpunten gestegen was. Onvermeld bleef of het aantal ongelukken dat werd veroorzaakt door fietsen zonder licht ook gedaald was. Er werd zelfs helemaal geen informatie gegeven over het aantal ongelukken dat jaarlijks door een gebrek aan fietsverlichting veroorzaakt werd, noch over eventuele veranderingen in de jaarlijkse cijfers, laat staan of deze eventuele veranderingen het gevolg waren van verscherpte controles. 

Omdat de Amsterdamse wegen over het algemeen goed verlicht zijn, is het maar zeer de vraag of fietsverlichting wel enige rol speelt in ongevallencijfers en of de verkeersveiligheid daadwerkelijk gediend werd door de verscherpte controles en of de inzet van politiemensen voor het bekeuren van burgers in plaats van bijvoorbeeld het opsporen van criminelen wel enige zin had. Wèl duidelijk was dat deze controles gunstige resultaten hadden voor agenten die hun jaarlijkse bonnenquota moeten halen én voor de nationale schatkist die gespekt werd door het verhoogde aantal boetes.

Laten we met deze voorbeelden in ons hoofd eens kijken naar de recente cijfers over de in 2005 ingevoerde identificatieplicht:

De nieuwe wet ging in op 1 januari 2005 en betekende dat iedereen van 14 jaar en ouder een geldig identiteitsbewijs moet kunnen tonen aan mensen van het gezag. De uitbreiding van de identificatieplicht was een van de maatregelen die nodig zijn om de veiligheid te vergroten, de aanpak van criminaliteit te versterken en overlast te verminderen. Dat was althans de strekking van de campagne die eind 2004 werd gevoerd. De naam van die campagne luidde: Nederland Veilig.
De resultaten? Ongetwijfeld zullen door de wet nu meer mensen hun identiteitsbewijs altijd op zak hebben als ze de deur uit gaan, maar hoe zit het met de beloofde veilgheid? GeenStijl meldt:
Het aantal misdrijven met wapens en drugs, waarvoor de ID plicht specifiek is uitgevonden rijst de pan uit. Agressie en geweld tegen de 'openbare orde' is eveneens explosief gestegen sinds 2004.


Weinig reden tot optimisme over de effectiviteit van de identificatieplicht als het gaat om het terugdringen van criminaliteit, zo lijkt het. Maar op een andere manier lijkt de identificatieplicht wèl een eclatant succes:
De Wet op de Uitgebreide Identificatieplicht blijkt een ware melkkoe voor justitie. De eerste twee jaar dat de wet van kracht was, kregen al ruim honderdduizend mensen een bekeuring van vijftig euro omdat ze geen identiteitsbewijs bij zich droegen.

De eerste twee jaar dat de wet van kracht was, kregen al ruim honderdduizend mensen een bekeuring van vijftig euro omdat ze geen identiteitsbewijs bij zich droegen.'
Opbrengstpotentieel: vijf miljoen euro. De cijfers komen van buro Jansen & Janssen, een bureau uit Amsterdam dat onafhankelijk onderzoek verricht naar de politie en naar inlichtingendiensten in Nederland en Europa. Jansen & Janssen baseert zich op gegevens van het Centraal Justitieel Incassobureau, politie en justitie. 

"Uit ons onderzoek blijkt dat ruim veertigduizend mensen een boete hebben gekregen zonder dat er sprake was van een andere overtreding", zegt Rick van Amersfoort van Jansen&Janssen. Dat is veertig procent van het totaal. In ongeveer evenveel gevallen werd de ID-bon gecombineerd met een relatief klein vergrijp, zoals het rijden zonder licht, het niet dragen van een helm, wildplassen of het 'zonder redelijk doel in een portiek liggen'. Met name daklozen lopen zo het risico op een dubbele prent - die ze overigens door de bank genomen toch niet kunnen betalen. 

[...]

Benadrukt werd [tijdens de campagne] dat het verzoek om identificatie door politie of andere toezichthouders niet willekeurig mocht gebeuren. " Er komen ook geen afzonderlijke controles op het bezit van identiteitsbewijzen" , werd toen gezegd. In dat licht bezien zijn veertigduizend bonnen louter voor het niet hebben van een ID-kaart - zonder dat er ook nog een ander misdrijf of overtreding is gebeurd, zeer opmerkelijk.

Stichting MeerVrijheid
webmaster@meervrijheid.nl