Slechte argumenten tegen de doodstraf

Door Redactie

5 september 2007

De Volkskrant bericht vandaag: 'Polen doet moeilijk over het uitroepen van een Europese Dag tegen de Doodstraf. De Europese Unie wil samen met de Raad van Europa een verklaring aannemen waarin 10 oktober als de jaarlijkse actiedag tegen de doodstraf wordt aangewezen, maar Polen ligt dwars.'

Het is niet vreemd dat de rest van de EU niet blij is met de Poolse dwarsliggers die het debat over de doodstraf willen heropenen. Bart Croughs schreef eerder over de beroerde kwaliteit van de argumenten tegen de doodstraf:

Na zijn pleidooi voor de doodstraf werd Nawijn niet alleen met pek en veren overgoten; af en toe werd ook nog geargumenteerd. Hier een selectie van de beroerdste argumenten tegen de doodstraf – uiteraard zuiver en alleen bedoeld om tegenstanders van de doodstraf in de toekomst beter beslagen ten ijs te laten komen.

Het meest gehoorde argument: de doodstraf is onbeschaafd, 'terug naar middeleeuwen', enzovoorts. Dit argument is weinig overtuigend - sterker, het is in feite helemaal geen argument. Dat de doodstraf onbeschaafd is, is nu juist de stelling die ter discussie staat. Voorstanders van de doodstraf vinden de doodstraf niet onbeschaafd; door te stellen dat de doodstraf onbeschaafd is, doe je niets anders dan zonder onderbouwing je conclusie poneren. Met argumenteren heeft dat weinig te maken.

Bij 'Barend en Van Dorp' deed Jan Mulder een duit in het zakje. Volgens Mulder verlaagt de overheid zich, door de moordenaar te doden, tot hetzelfde niveau als de moordenaar. Inderdaad, en de overheid die de ontvoerders van Heineken opsluit, verlaagt zich tot hetzelfde niveau als de ontvoerders.

Thom de Graaf kwam met een andere klassieker: de doodstraf schrikt potentiele moordenaars toch niet af: “kijk naar Amerika”. Ja, laten we twee landen nemen met een verschillende cultuur, bevolkingssamenstelling, enzovoorts, en laten we die dan gaan vergelijken. Overtuigend bewijs!

De mooiste reactie kwam van Remi van der Elzen, die bij ‘Studio 2’ zonder enig weerwoord te krijgen verkondigde dat de discussie over de doodstraf maar beter niet kon worden gevoerd. Deze weerzin tegen het voeren van de discussie is opmerkelijk. Zo'n 40% van de Nederlanders is voor de doodstraf. Je zou dus zeggen dat tegenstanders gretig iedere gelegenheid aangrijpen om een discussie over de doodstraf te voeren; zo kunnen al die Nederlanders die er nu nog middeleeuwse opvattingen op na houden van hun ongelijk worden overtuigd, en alsnog onderdeel van de beschaving gaan uitmaken.

Het lijkt erop dat stilletjes de vrees bestaat dat een open uitwisseling van argumenten eerder zal leiden tot meer steun voor de doodstraf dan tot minder steun. Gezien het niveau van veel argumenten misschien geen onterechte vrees. 



Een ander argument dat vaak gebruikt wordt tegen de doodstraf is dat niemand het recht heeft om over het leven van een ander te beslissen, wat op zichzelf een heel goed punt is. Echter, vier zaken worden vergeten wanneer dit argument op de doodstraf wordt toegepast. Ten eerste heeft degene die bijvoorbeeld zelf een moord gepleegd heeft, het recht om over zijn eigen leven te beslissen verspeeld, net zoals een overvaller of dief zijn recht op vrijheid tijdelijk verliest. Dat je niet over het leven van onschuldige mensen mag beschikken is natuurlijk volstrekt juist, maar het is anders als het gaat om het leven van een moordenaar. 

Tegenstanders van de doodstraf lijken er geen probleem mee te hebben dat door het door hun gesteunde verbod op orgaanhandel honderden Nederlanders per jaar overlijden .
Ten tweede is het zo dat dezelfde mensen die dit argument tegen de doodstraf gebruiken er geen enkel probleem mee hebben om op andere gebieden wel over het leven van anderen te beschikken. Neem bijvoorbeeld het tekort aan donororganen waardoor jaarlijks honderden zo niet duizenden mensen op een wachtlijst sterven. Als de handel in organen wordt vrijgegeven komen vraag en aanbod zoals in elke markt vanzelf bij elkaar en worden de wachtlijsten opgelost. Maar dezelfde politici en intellectuelen die stellen dat de doodstraf verkeerd is omdat je niet over het leven van anderen mag beschikken hebben er geen enkel probleem mee om deze handel in organen te verbieden en om zo dus jaarlijks over het leven van honderden of duizenden mensen te beslissen.

Ten derde is het nogal makkelijk om over de passendheid van de doodstraf te oordelen vanuit je luie stoel als je zelf nooit een dierbare hebt verloren door een moord. Op Radio1 werd kwam naar aanleiding van de executie van Saddam Hussein een intellectueel aan het woord die stelde dat hij principieel geen enkel verschil maakte tussen de doodstraf en welke moord dan ook. Hij impliceerde dus dat de executie van een moordenaar (of van een Stalin, Hitler, Bush of Clinton) net zo erg is als een willekeurige lustmoord op een volkomen onschuldig kind. Wellicht dat ie anders zou piepen mocht het zijn eigen zoon of dochter betreffen.

Veel principiële bezwaren tegen de doodstraf blijken eigenlijk praktische bezwaren te zijn.
Ten vierde zijn de praktische bezwaren zoals de onomkeerbaarheid van de straf en de hoge kosten ervan geen principiele bezwaren tegen de doodstraf per se, en kunnen ze veelal ondervangen worden door bijvoorbeeld alleen in het geval van bekentenissen en grote hoeveelheid getuigen tot de doodstraf over te gaan, en de uitvoering goedkoper te maken.


Wie voor de doodstraf is voor alleen massamoordenaars als Stalin en Hitler is dus principieel wel voor de doodstraf en verschilt alleen van mening in de toepassing ervan met iemand die vindt dat álle moordenaars moeten worden terechtgesteld.

Meervrijheid heeft zelf geen standpunt over de doodstraf, maar wil wel dat een open discussie mogelijk is. Het is echter duidelijk waarom er een taboe op zo'n discussie bestaat en waarom voorstanders van de doodstraf belachelijk gemaakt en gedemoniseerd worden: bij gebrek aan deugdelijke argumenten helpt alleen intimidatie. 

Gerelateerde links
- Walter Block over de doodstraf
- Bart Croughs' andere artikel over de doodstraf

Stichting MeerVrijheid
webmaster@meervrijheid.nl