Een fatsoenlijk man bij defensie

Door Pamela Hemelrijk

3 oktober 2005

Zegt de naam Fred Spijkers u iets? Nee? Jammer, want zijn lotgevallen bewijzen dat de Nederlandse overheid net zo met zijn klokkenluiders omspringt als de Sovjet-Unie met dissidenten.

Het begon in de jaren zeventig, toen Defensie zonodig zelf een nieuw type landmijn moest laten ontwikkelen. De AP-23 heette dat mormel, en het had de hebbelijkheid spontaan te ontploffen, zo bleek al snel. Maar toen waren er al 30.000 van geproduceerd, met alle kosten van dien, dus dat kreng bleef gewoon in gebruik. In 1983 ontplofte er eentje spontaan tijdens een oefening in schietkamp ’t Harde, waarbij zeven militairen omkwamen. En in 1984 was het weer raak. Ditmaal viel er één dode: munitiespecialist Rob Ovaa.

Spijkers, bedrijfsmaatschappelijk werker bij het leger, werd op pad gestuurd om ’s mans weduwe te condoleren en haar wijs te maken dat haar man door eigen onzorgvuldigheid was verongelukt. Want het leger had geen trek in een schadeclaim, krantenartikelen en kamervragen, dat snapt u. Maar die Spijkers was een fatsoenlijk man, en hij kon die leugen niet over zijn lippen krijgen. Hij beloofde de weduwe alles in het werk te stellen om de ware toedracht boven tafel te krijgen.

Een fatsoenlijk man: dat hadden ze bij Defensie nog nooit eerder bij de hand gehad. En Spijkers wist nog veel meer: dat er afluisterapparatuur was gevonden in de werkkamer van minister Van Eekelen. En dat twaalf vrouwelijke militairen jarenlang seksueel waren mishandeld. Over dat laatste sprak hij met de bedrijfsarts van Defensie. Die schreef vervolgens in haar rapport dat Spijkers “aan wanen” leed, “paranoïde” was, en “indianenverhalen rondvertelde”.

'In 2002 ging Defensie door de knieën, erkende alle misleiding, en zegde Spijkers een schadevergoeding toe van 1,6 miljoen euro, belastingvrij [op voorwaarde dat hij nooit meer één waffel zou opendoen over wat hem was overkomen].'
Enfin, u voelt ‘m al: in 1997 werd Spijkers ontslagen wegens “een geestelijke stoornis”, op basis van vervalste medische rapporten. Er is ook - geloof het of niet - een aanslag op hem gepleegd. Door twee militairen, die het vuur op hem openden op een parkeerterrein bij Zeist. Ze misten. Of de daders ooit gepakt zijn, laat staan berecht, daarover verstrekt de Militaire Rechtbank in Arnhem geen inlichtingen.

In 2002 ging Defensie door de knieën, erkende alle misleiding, en zegde Spijkers een schadevergoeding toe van 1,6 miljoen euro, belastingvrij. De weduwe Ovaa was inmiddels afgescheept met een fooi van 80.000 pop. Op voorwaarde dat ze nooit meer één waffel zou opendoen over wat haar was overkomen.

Spijkers was daar niet toe bereid, en heeft dus van die 1,6 miljoen euro nog nooit een cent gezien. Wel kreeg hij, in 2003, een ridderorde. Helaas zijn ridderordes niet eetbaar, want Spijkers leeft, met zijn twee kinderen, nu al acht jaar op de kliekjes van zijn buren. Een bijstandsuitkering heeft hij niet.

En dan nu de klap op de vuurpijl: dezer dagen heeft staatssecretaris Van der Knaap, dezelfde die hem dat lintje heeft opgespeld, besloten alle archiefstukken over deze stinkende beerput ontoegankelijk te maken tot 50 jaar na Spijkers’ dood. En Spijkers zelf? Die heeft over 2002 een BELASTINGAANSLAG in zijn mik gekregen. Van 915.123 euro, om precies te zijn.

Als u hier meer over wilt weten, surf dan maar eens naar Het Katholiek Nieuwsblad, het enige medium dat deze Sovjet-nachtmerrie 20 jaar lang op de voet heeft gevolgd. Want het is allemaal nog veel erger dan ik in 500 woorden kan proppen.

Pamela Hemelrijk

Deze column verscheen in september 2005 in het dagblad Metro.


Over de auteur

Pamela Hemelrijk (1947 - 2009) heeft twaalf jaar voor het ANP gewerkt als algemeen verslaggeefster, en tien jaar voor het Algemeen Dagblad, als feature-reporter en columniste.

Steeds meer conflicten met de hoofdredactie wegens het buiten hangen van de vuile was, en censuur op columns. Kreeg in 1995 een verbod om nog langer columns te schrijven over Srebrenica. (Hoofdredacteur: "Jij altijd met je gezeur over de waarheid, de hele waarheid en niets dan de waarheid; wij moeten hier een krant maken ja? Wij hebben hier te maken met de orde van de dag ja?")

Stichting MeerVrijheid
webmaster@meervrijheid.nl