“Des te meer wetten, des te minder recht”
Cicero

Turkije, de euro en de grondwet

Door Koen Swinkels

27 mei 2005

Voorstanders van de nieuwe Europese grondwet klagen vaak over de burger die vanuit zijn emotie zou stemmen en allerlei 'irrelevante' onderwerpen als de toetreding van Turkije en het fiasco van de euro laat meespelen. Die zaken hebben niets te maken met de grondwet en zouden dus geen invloed mogen hebben op het referendum, zeggen ze. Dit is echter nonsens: de invoering van de euro en de eventuele toetreding van Turkije hebben alles te maken met de grondwet.

De grondwet is in feite een samenbundeling en vereenvoudiging van alle Europese verdragen die totnogtoe de Europese Unie onderlagen, tezamen met enkele belangrijke vernieuwingen zoals een verandering van de stemverdeling. Al de oude verdragen maakten het mogelijk dat de Europese Unie is uitgegroeid tot wat het nu is: een monetaire, economische en politieke unie. Deze verdragen maakten het bijvoorbeeld mogelijk dat de euro werd ingevoerd met alle gevolgen van dien. Daarnaast maakten en maken deze verdragen open grenzen en vrije vestiging mogelijk, evenals een herverdeling van geld van rijke landen naar arme landen, een grote rol voor de EU op allerlei beleidsterreinen zoals rechtspraak, en een continuering van de verzorgingsstaat.

Welnu, het is bekend dat de onderhandelingen met Turkije over toetreding tot de EU worden geopend. Turkije is een relatief arm land met 70 miljoen inwoners, overwegend van islamitische afkomst. Wanneer Turkije toetreedt tot een EU van open grenzen en een verzorgingsstaat, herverdeling en Europees recht zoals allen bepaald in de oude verdragen, dan heeft dit verregaande gevolgen voor de landen die nu reeds in de EU zitten. En het is dan ook niet meer dan normaal en verstandig dat bij een stemming over de grondwet de eventuele toetreding van Turkije meegewogen wordt. Wanneer de grondwet louter zou zeggen dat er een economische vrijemarkt-unie bestaat en geen vrije vestiging bijvoorbeeld, dan zal een eventuele toetreding van Turkije een veel minder heikel punt zijn. De inhoud van de grondwet en de toetreding van Turkije zijn dus direct met elkaar verbonden.


De reden dat voorstanders van de grondwet stellen dat de toetreding van Turkije, of de invoering van de euro niet relevant zijn voor een beslissing over de grondwet is dat zij het referendum louter vinden gaan over de vernieuwingen ten opzichte van de oude verdagen, en niet over de gehele inhoud van de grondwet inclusief de kern van die oude verdragen. Open grenzen en de verzorgingsstaat zijn bijvoorbeeld elementen die al in de oude verdragen werden vastgelegd en zijn dus niets nieuws en het feit dat er een direct verband tussen deze zaken en een toetreding van Turkije bestaat, als ze dit al erkennen, is volgens hen dan ook irrelevant.

Maar dit levert een vreemde situatie op. Decennialang hebben burgers niets mogen zeggen over de steeds verregaandere uitbreiding van de EU. En nu legt de overheid ons een grondwet voor waarover ze onze mening wil weten. Maar ze zegt dan feitelijk dat we niets mogen zeggen over alle zaken die al eerder in verdragen vastgelegd werden (en waarvoor bijvoorbeeld de euro en de eventuele toetreding van Turkije van direct belang zijn) maar enkel over de paar wijzigingen ten opzichte van die verdragen. Louter dáár wordt campagne over gevoerd. Dit is duidelijk absurd.

Grappig genoeg hebben diezelfde voorstanders dan ook nog het lef om te zeggen dat wanneer je tegenstander bent van de EU als zodanig en dus van de inhoud van de voorgaande verdragen die nu samengebundeld zijn en waarover je dus volgens hen bij dit referendum niets mag zeggen, je ook maar beter vóór de grondwet kunt stemmen omdat die voor het eerst (!) de mogelijkheid geeft om uit de EU te stappen.

Tenslotte is het zo dat zelfs als we de absurde vermaningen van de voorstanders opvolgen en alleen maar kijken naar de vernieuwingen die de grondwet brengt ten opzichte van de oude verdragen de toetreding van Turkije nog steeds van direct belang is. In de grondwet gaat bijvoorbeeld de stemmenverdeling veranderen en zullen meer zaken per meerderheid worden beslist. Turkije zal bij toetreding na Duitsland het grootste land van de EU worden en krijgt dus direct een belangrijke rol in de EU. Wanneer je dus moet stemmen over de vraag of het een goede zaak is dat meer beslissingen per meerderheid moeten worden genomen, is het niet meer dan normaal dat je een eventuele toetreding van Turkije in je redenering meeneemt. En dus zijn de inhoud van de grondwet en de toetreding van Turkije ook wanneer we enkel kijken naar de vernieuwingen ten opzichte van de bestaande verdragen nauw met elkaar verbonden.

Wanner u dus door de vermaningen van de voorstanders van de grondwet die stellen dat deze zaken irrelevant zijn, twijfelde of u wel ‘nee’ kon stemmen omdat u de euro zo’n ramp vond of liever niet hebt dat 70 miljoen Turken zich opmaken om zich in onze verzorgingsstaat te vestigen, weest u dan gerust door dit artikel en stem vol overtuiging en met een goed geweten ‘nee’.

Koen Swinkels

Over de auteur

Koen Swinkels studeerde filosofie in Amsterdam en specialiseerde zich in wetenschapsfilosofie en het werk van Ludwig Wittgenstein. Naast zijn normale werkzaamheden is hij webmaster van MeerVrijheid.nl.

Stichting MeerVrijheid
webmaster@meervrijheid.nl