Hoogervorst en de 'Fat Tax'

Door Redactie

14 maart 2005

Wie nog twijfelde of de VVD een werkelijk liberale partij is, kreeg zondag het antwoord. Minister Hoogervorst vertelde in Buitenhof dat hij niet onwelwillend staat tegenover het voorstel om een zogenaamde 'Fat Tax' in te voeren, mits dit praktisch gezien mogelijk is. Waar zo'n voorstel 10 jaar geleden nog op hoongelach zou zijn getracteerd, is de collectivistische logica inmiddels in het stadium gekomen dat het een serieus te nemen voorstel is.

Zoals in dit artikel op Reason.com beschreven wordt waarschuwde men jaren geleden bij een sterke verhoging van de accijns op tabaksproducten al voor de 'slippery slope', het hellend vlak: vandaag zijn het tabaksproducten en morgen komt er misschien ook wel belasting op vet voedsel. Dit argument werd toen weggehoond: ' Anti-smoking activists traditionally responded to this sort of slippery-slope argument by insisting that cigarettes were unique, "the only legal product that when used as intended causes death." To suggest that anti-smoking measures might pave the way for attacks on cheeseburgers and ice cream, they said, was just silly.' Slechts een paar maanden later werd er serieus gesproken over belasting op ongezond voedsel.

Het voorstel is een perfecte illustratie van de idee dat interventionistische overheidsmaatregelen vanzelf nóg verregaandere maatregelen uitlokken. Als de gezondheidszorg collectivistisch geregeld is, dan is iedereen met iedereen financieel verbonden en heeft de levenswijze van de één direct invloed op de financiële situatie van de ander: als jij vaak bij de McDonalds gaat eten en de salades daar links laat liggen, wordt je wellicht eerder ziek en voor die kosten moeten dan alle andere mensen weer opdraaien. Vandaar dat die anderen, het 'collectief', graag invloed willen uitoefen op jouw levenswijze, dit maal door een belasting op ongezond voedsel.

Los van de vraag waar de overheid het recht vandaan haalt om zich op zo'n manier met ons leven te bemoeien is het nog maar de vraag of zo'n maatregel de consumptie van ongezond voedsel ontmoedigt, of het dus überhaupt resultaat heeft voor de gezondheid van de Nederlanders. Voor de overheid maakt dit eigenlijk ook weinig uit, daar zo'n belasting altijd als voordeel heeft dat er meer inkomsten gegenereerd worden en dat de controle over 'het volk' vergroot wordt.

Je zou ook naïef kunnen tegenwerpen dat door zo'n belasting ook diegenen getroffen worden die wel gezond leven en die slechts incidenteel een zak chips of een bakje roomijs opsmikkelen. Maar ongetwijfeld zal er dan gesproken worden over solidariteit en discriminatie: gezonde mensen moeten solidair zijn met ongezonde mensen, en ongezonde mensen mogen niet gediscrimineerd worden. Het maakt niet uit hoe incoherent of belachelijk of immoreel zulke ideeën zijn, uiteindelijk zullen ze zomaar geaccepteerd worden en ben je een hardvochtig mens als je protest aantekent.

Naast het belasten van de consumptie van gezond voedsel zal een ander soort maatregel allicht nóg populairder worden: het mag eigenlijk een wonder heten dat bedrijven als McDonalds nog niet veroordeeld zijn net als tabaksfanbrikanten. Het collectivistische denken gedijt natuurlijk juist goed door het ontkennen van de persoonlijke verantwoordelijkheid: het zijn de grote multinationals als McDonalds die door bijvoorbeeld hun goedkope 'Supersize' acties de arme, weerloze consumenten welhaast dwingen grotere porties te nemen. Het aanpakken van grote multinationals heeft als voordeel dat zij minder stemmen vertegenwoordigen dan de arme, weerloze consumenten en dat het voor politieke partijen dus voordeliger is om hen aan te pakken. Zo'n maatregel zou dan ook de pijn van het betalen van belastingen op voedsel wat wegnemen daar anderen, de 'evil companies', nog veel harder aangepakt worden. Nijd is een belangrijke emotie in het politieke debat, zoals Helmut Schoeck liet zien.

Het zou interessant zijn als je bij de befaamde Engelse wedkantoren, waar je zo'n beetje over alles weddenschappen kunt afsluiten, ook kon gokken over de vraag óf en wanneer deze (of andere) collectivistische waanzin wordt doorgevoerd. Een kijkje op de geschiedenis van de toename van de overheidsbetutteling en -dwang maakt duidelijk waar je je geld het beste op kunt inzetten.


Stichting MeerVrijheid
webmaster@meervrijheid.nl