De staat

Door Theo Kars

23 februari 2005

Je kunt beter een mens dan de staat vertrouwen. 'De staat' en 'de overheid' zijn abstracte begrippen en bezitten als zodanig geen geweten.

De meeste mensen geloven vast in toezeggingen van de overheid, vooral als die beloften bekrachtigd worden door wetten of bestuurlijke verordeningen. Een abstractie is onpersoonlijk en kan dus geen kwade bedoelingen hebben als een mens, luidt hun redenering. Hun gedachtegang deugt niet, omdat zij zich niet realiseren dat deze abstractie de paraplu is waaronder een voortdurend van samenstelling en ideeën wisselende grote groep politici en hoge ambtenaren hun individuele machtspositie trachten te behouden of te versterken. Deze bestuurders waaien zoveel mogelijk met de wind van de politieke opinie mee en laten zich tegelijk leiden door iets wat zij 'landsbelang' of'algemeen belang' noemen. Anders gezegd: zij zijn principiële opportunisten. De rest, dat wil zeggen de behartiging van de belangen van individuele burgers, het zoeken naar waarheid ('waarheidsvinding' noemen zij dat), het streven naar rechtvaardigheid en de grootst mogelijke vrijheid voor iedere burger, is in het gunstigste geval niet meer dan bijzaak voor hen.

'[Bestuurders] zijn principiële opportunisten.'
Enkele voorbeelden: als reden voor accijnsverhogingen op tabaksproducten werd door een minister van financiën opgegeven dat ze ten doel hebben het roken tegen te gaan. Hij wilde echter niet een sterke verhoging in één keer doorvoeren omdat dan het risico bestond dat de staat te veel inkomsten zou derven als gevolg van de daling van de verkoop van tabaksproducten. Het ging hem dus om het geld, en zijn bezorgdheid voor de volksgezondheid was gehuicheld. Verhogingen van de accijns op benzine worden opgelegd onder het voorwendsel dat dit geld nodig is om de door het verkeer aangerichte milieuschade te herstellen. De leugenachtigheid hiervan blijkt uit de omstandigheid dat de overheid op geen enkele wijze het gebruik van het vrijwel niet vervuilende lpg beloont of stimuleert. Staatsobligaties worden als 'veilig' gezien. Toch zijn in Rusland in een eeuw tijd tweemaal staatsobligaties per decreet door de overheid waardeloos papier geworden, en eigende de Argentijnse staat zich in 2002 per decreet een deel van de banktegoeden van zijn burgers toe.

Na een machtswisseling of een kentering in het politieke klimaat kunnen wetten worden afgeschaft die een bepaalde zekerheid boden, en worden vervangen door wetten en bestuursmaatregelen die het tegendeel beogen. In de jaren zestig van de vorige eeuw raadde de overheid na de ontdekking van een grote hoeveelheid aardgas in de Nederlandse bodem het publiek met klem aan over te gaan op het gebruik van aardgas omdat dit veel goedkoper zou zijn dan het gebruik van ander gas of elektriciteit. Enkele jaren later, toen heel Nederland zich speciale aardgaskachels- en fornuizen had aangeschaft en de staat miljarden extra inkomsten ontving door de verkoop van aardgas, werd de prijs van aardgas gekoppeld aan die van aardolie. Zo kan iedereen die om zich heen kijkt en oplet tientallen gevallen ontdekken van het machiavellisme van de overheid.

Sommige mensen zijn te vertrouwen, de staat is dat nooit. Bouw daarom nooit op beloften en garanties van de overheid en houd altijd rekening met de mogelijkheid dat je bedrogen uitkomt.

Theo Kars

Deze tekst komt uit het boek "Praktisch verstand". Theo Kars sprak onlangs op het politiek café van Meervrijheid.

Stichting MeerVrijheid
webmaster@meervrijheid.nl