“The whole aim of practical politics is to keep the populace alarmed (and hence clamorous to be led to safety) by menacing it with an endless series of hobgoblins, all of them imaginary.”
H.L. Mencken

Geven is emotie

Door Syp Wynia

19 januari 2005

Toen twee commerciële zenders, een publiek tv-kanaal en een reeks radiozenders een dag van inzamelingsacties afsloten, was de particuliere Nederlandse hulp voor de door vloedgolven getroffen gebieden in Zuidoost-Azië gestegen tot ruim 112 miljoen euro.

Dat is niet mis, Nederland sprak weer even mee. Alle kranten openden er de volgende dag mee, pagina's lang gingen de verhalen door over wat de gulle Nederlander allemaal heeft bezield toen hij zijn portemonnee trok.

Het toeval wil dat de 112 miljoen euro die is vergaard in de tien dagen nadat de tsunami toesloeg op de kusten van de Indische Oceaan, nagenoeg overeenkomt met het bedrag dat de Nederlandse burgers en bedrijven elke tien dagen van het jaar (en dat elk jaar weer) weggeven aan arme en/of door oorlog, honger of natuurgeweld getroffen gebieden. Ja, u leest het goed: we hadden na tien dagen van urenlange televisie-uitzendingen en dagenlange radio-uitzendingen en met de inzet van vrijwel alle beschikbare bekende Nederlanders, wel een enorm bedrag bij elkaar gesprokkeld, maar uiteindelijk is het net zoveel als er alle tien dagen van het jaar aan Nederlands belastinggeld wordt uitgegeven aan hulp voor buiten Europa.

Als je het deelt door de 365 dagen die het jaar telt, komt het 4 miljard euro belopende budget van het ministerie voor Ontwikkelingssamenwerking immers neer op pakweg 11 miljoen euro per dag. Tien van zulke dagen is dus bijna de 112 miljoen euro die de Samenwerkende Hulporganisaties in de nacht na de televisieactie op de teller hadden staan.

Groot deel van geld komt terecht bij al ruim bedeelde organisaties
Dat die tiendaagse gulle belastinggift nooit de voorpagina's haalt, is opmerkelijk, afgezet tegen de overdadige cocktail van medeleven, niet achter willen blijven en vooral niet te boek willen staan als hardvochtige gierigaard die in de eerste januaridagen van 2005 in de Nederlandse media de toon bepaalde.

Het is natuurlijk te verklaren. Normaliter hebben we geen keus, want de tiendaagse gift wordt zonder dat ons wat wordt gevraagd onttrokken aan de verplichte afdracht aan btw, loonbelasting en wat dies meer zij voor doelen en mensen die we niet kennen. Nu hadden we eens de keus om zelf te besluiten de portemonnee te trekken, met in het achterhoofd de schrijnende beelden van de slachtoffers van een spectaculaire natuurramp. Wat je vrijwillig doet, is voor je gevoel van goeddoen natuurlijk ook veel beter dan als de belastinginspecteur je geen keuze laat.

Het grappige is wel weer dat de spontane behoefte om de rest van de wereld een poepie te laten ruiken en te laten zien dat het altijd al zo gulle Nederland nog volledig intact is, uiteindelijk leidt tot een hoop geld dat voor het overgrote deel weer terechtkomt bij dezelfde organisaties die ook uit het belastinggeld al zo ruim worden bedeeld.

De grootste ontvanger van de 'nationale' actie voor giro 555 is bijvoorbeeld Cordaid, de koepel van katholiek-kerkelijke clubs die normaliter vrijwel geheel draaien op wat de minister voor ontwikkelngshulp hun toestopt. Cordaid was, net als andere vaste hulpontvangers als de linkse Novib, de protestantse Icco en het humanistische Hivos, dan ook in alle staten toen diezelfde minister - op dit moment Agnes van Ardenne - kort voor de turbulente kerst aankondigde dat ze in de toekomst eerst maar eens een kwart aan contributies en collectegelden moesten verzamelen voordat de minister hen zoals gebruikelijk aan hun belastinggeld helpt.

Ook treffend is dat al die schreeuwerige radiodiskjockeys, net als al die andere Bekende Nederlanders die normaliter weinig van hun affiniteit met de moderne versies van missie en zending laten blijken, nu collectief op de bres staan om religieuze hulpclubs als Kerk in Actie, Tear Fund en - wederom - Cordaid bij te staan in hun voornemens om goed te doen op Sri Lanka en in Indonesië. Het zijn maar enkele kanttekeningen bij de golf aan sentimenten die de tsunami in Nederland en meer in het algemeen de westerse wereld heeft veroorzaakt. Je moet trouwens vreselijk oppassen om niet te veel van die kanttekeningen te maken, want voor je het weet word je als harteloos buiten de morele orde geplaatst.

Maar al die emoties verhinderen wel een helder zicht op de feiten. En die feiten luiden ten eerste dat de internationale wedijver (Japan, Australië, Verenigde Staten, Europese Unie) om geld voor de rampgebieden bijeen te brengen, vooral een poging is om invloed te winnen of orders te kunnen plaatsen. En ten tweede dat de geldstroom vooral niet uit de hand moet lopen, omdat de lokale economieën anders eerder worden verstoord dan de overlevenden weer op de been geholpen. Over een jaar spreken we elkaar nader.

Syp Wynia

Deze column verscheen eerder in Elsevier op 15 januari 2005

Over de auteur

Syp Wynia is columnist en redacteur van het opinietijdschrift Elsevier.

Syp Wynia heeft geruime tijd als journalist gewerkt voor de politieke redactie van het Parool en is later werkzaam geweest in Brussel. Deze ervaringen hebben hem veel kennis verschaft over zowel de nationale als internationale politiek. De opgedane kennis komt uitstekend van pas bij zijn huidige werk bij Elsevier, waar hij in zijn columns het beleid van de overheid aan een zeer kritische blik onderwerpt. In 2004 sprak hij over Europa op het politiek café van MeerVrijheid. Wynia is niet verbonden aan de Stichting MeerVrijheid.

Stichting MeerVrijheid
webmaster@meervrijheid.nl