“If you protect a man from folly, you will soon have a nation of fools. ”
William Penn

Zembla over gebrekkige reïntegratie werkzoekenden

Door Redactie

14 december 2004

Zembla brengt een ontluisterende reportage over de bestrijding van werkloosheid door de overheid: De overheid geeft jaarlijks miljarden euro's uit om werkzoekenden aan een baan te helpen. Alleen al de gemeenten krijgen twee miljard om hun bijstandscliënten te reïntegreren. In de Zembla-aflevering 'De vier van vier miljoen' zegt G. de Jong van de Algemene Rekenkamer dat het onduidelijk is of dit geld ook goed terecht komt: 'Als we zien wat er gebeurt met het geld, wat het effect ervan is, dan moeten wij constateren dat we dat niet weten. Of mensen werkelijk aan het werk worden geholpen kunnen we niet volgen.'

In Oost-Groningen hebben negen gemeenten vier miljoen euro aanbesteedt bij commerciële reïntegratiebureaus, die naar eigen zeggen vier mensen aan een reguliere baan helpen. Zembla spoorde deze vier mensen op. 'Het reïntegratiebureau heeft niets voor mij gedaan. Ik kreeg een sollicitatiecursus in een klasje met nog 20 andere mensen en dat was het. Daarna heb ik nooit meer wat van ze gehoord', zegt Iris van der Tuuk. Zij is er één van de vier van vier miljoen. Ze vertelt dat ze zelf een baan heeft gevonden in de bloemisterij van haar tante. Van de andere drie is er één nog steeds werkloos, heeft een ander ook zélf een baan gevonden en de laatste werkt met behoud van uitkering op een sociale werkplaats.

Lees verder op de Zembla-pagina.

Wellicht is ook dit falen van de overheid theoretisch gezien niet zo verrassend, toch blijft het interessant om de omvang en de impact in de praktijk te zien: vier miljoen euro voor nog geen vier mensen! De vraag is natuurlijk hoe deze situatie op de vrije markt zou worden aangepakt. Hoe zouden private liefdadigheidsorganisaties of verzekeraars het ervan afbrengen wanneer zij mensen terug op de arbeidsmarkt proberen te krijgen? Maar belangrijker nog, zou er op een vrije markt wel werkloosheid bestaan?

Belangrijk is om je te realiseren dat de enige veroorzaker van werkloosheid de overheid zelf is, en dat ze dus zelf het probleem creëert waarvoor ze later zo inadequaat een oplossing probeert te verzinnen. Een vast patroon in overheidsbemoeienis. Walter Block schreef een inleiding over werk en werkloosheid die Meervrijheid eerder publiceerde. Hieronder een lang fragment waarin hij de werkelijke oorzaken van werkloosheid aangeeft en daarmee ook de oplossing geeft; enkel de vrije markt kan nuttige banen creëren en zorgen dat er geen onvrijwillige werkloosheid is.

In plaats van het vereren van banen omdat zij banen zijn, moeten wij ons afvragen waarom banen zo belangrijk zijn. Het antwoord is dat wij leven in een omgeving van economische schaarste en wij moeten werken om te leven en te bloeien. Om deze redenen moeten we alleen blij zijn wanneer we weten dat deze banen zaken voortbrengen waar mensen ook daadwerkelijk waarde aan hechten, oftewel willen kopen met hun eigen zuurverdiende geld. Dit is iets dat slechts door de vrije markt bewerkstelligd kan worden en zeker niet door bureaucraten en politici.

Maar hoe zit het nu met werkloosheid? Wat als mensen wel willen werken, maar geen baan kunnen krijgen? In bijna elk geval kan de overheid als schuldige worden aangewezen voor een tekort aan banen.

Minimumloon. Het minimumloon vereist dat de lonen worden vastgesteld op een door de overheid bepaald niveau. Om aan te geven hoe schadelijk dit is gebruiken we een analogie uit de biologie: sommige dieren zijn zwakker dan andere. Het stekelvarken, bijvoorbeeld, kan zich niet verdedigen zonder zijn stekels, het hert is kwetsbaar zonder zijn snelheid.

In de economie zijn er ook mensen die relatief zwakker zijn. Gehandicapten, jongeren, minderheden, ongeschoolden – het zijn allen zwakke economische actoren. Maar, net als zwakke dieren in de biologie, hebben zij een compenserend voordeel: de mogelijkheid om voor lagere lonen te werken. Als de overheid hun deze mogelijkheid ontneemt door de lonen dwingend vast te stellen, is het net alsof het stekelvarken van zijn stekels wordt ontdaan. Het resultaat is werkloosheid, die resulteert in eenzaamheid, isolatie en afhankelijkheid.

Neem het voorbeeld van een jonge, ongeschoolde persoon zonder noemenswaardige kennis, wiens productiviteit $2.50 is per uur op de markt. Wat zal er nu gebeuren indien er een wet wordt aangenomen die zegt dat hij $5 betaald moet worden? De werkgever die hem aanneemt verliest $2.50 per uur.

Of neem een man en een vrouw met beiden een productiviteit van $10 per uur, en veronderstel dat de man $10 per uur krijgt en de vrouw $8, bijvoorbeeld door discriminatie. Het is net alsof de vrouw een klein bord op haar voorhoofd heeft dat zegt, “neem mij aan en verdien een extra $2 per uur.”

Dit maakt haar een begerenswaardige werknemer, zelfs voor een seksistische baas. Wanneer een wet echter voorschrijft dat zij hetzelfde moet ontvangen als de man, kan de werkgever zich overgeven aan zijn discriminatoire neigingen en haar niet aannemen, zonder dat het hem iets kost.

Vergelijkbare waarde. De overheid krijgt ineens het prachtige idee dat zusters en vrachtwagenchauffeurs hetzelfde betaald moeten krijgen omdat hun baan “intrinsiek” dezelfde waarde heeft. Zij eist dat het loon van zusters tot hetzelfde niveau opgetrokken wordt, wat leidt tot werkloosheid onder vrouwen.

Werkomstandigheden. Wetten die voorschrijven dat werkgevers bepaalde werkomstandigheden dienen te creëren veroorzaken ook werkloosheid. Immigranten die fruit en groenten plukken moeten bijvoorbeeld warm en koud stromend water hebben en moderne toiletten in de woningen die de werkgevers voor hen verzorgen. Economisch gezien is dit gelijk aan loonwetgeving omdat, gezien vanuit de werkgever, werkomstandigheden bijna niet te onderscheiden zijn van lonen. En wanneer de overheid hem dwingt meer te betalen, zal hij minder mensen kunnen aannemen.

"Vakbonden hebben als belangrijkste bestaansreden het tegengaan van competitie. Zij zijn een door de overheid beschermd kartel, net als elk ander."
Vakbonden. Wanneer de overheid besluit bedrijven te dwingen alleen vakbondsleden aan te nemen, discrimineert zij niet-leden, wat erin resulteert dat de laatste groep een groot nadeel heeft of permanent werkloos is. Vakbonden hebben als belangrijkste bestaansreden het tegengaan van competitie. Zij zijn een door de overheid beschermd kartel, net als elk ander.

Bescherming werkgelegenheid. Arbeidsbeschermende wetgeving, die eist dat werknemers alleen ontslagen kunnen worden na een rechtmatig proces, is bedoeld om werknemers te beschermen. Echter, wanneer de overheid tegen een werkgever zegt dat hij een werknemer koste wat kost in dienst moet houden, zal hij niet snel geneigd zijn hem überhaupt aan te nemen. Deze wet, die werknemers lijkt te beschermen, zorgt er in werkelijkheid voor dat mensen niet aan de bak kunnen komen. Dit is ook het gevolg van belastingen en sociale premies, die de kosten voor bedrijven doen stijgen en hen ontmoedigt meer mensen in dienst te nemen.

Sociale premies. Premies zoals die voor de AOW leggen hoge monetaire en administratieve kosten op bedrijven waarbij de marginale kosten voor nieuwe werknemers drastisch omhoog gaan.

Werkloosheidsverzekering. De staatswerkloosheids verzekering en bijstand veroorzaken werkloosheid door het subsidiëren van luiheid. Als men een bepaald gedrag subsidieert – in dit geval niet werken – krijgen we er meer van.

"Een vrouw in Florida die vanuit haar eigen huis soep uitdeelde aan de armen is recentelijk nog gesloten omdat ze zonder vergunning een restaurant runde."
Verlenen vergunningen. Voorschriften en vergunningen veroorzaken ook werkloosheid. De meesten van ons weten dat als je dokter of advocaat wilt zijn, je een vergunning nodig hebt. Weinigen weten daarentegen dat fokkers van fretten, valkeniers en aardbeientelers ze ook nodig hebben. In werkelijkheid reguleert de overheid meer dan 1000 beroepen in alle 50 staten. Een vrouw in Florida die vanuit haar eigen huis soep uitdeelde aan de armen is recentelijk nog gesloten omdat ze zonder vergunning een restaurant runde. Veel armen zijn als resultaat ook nog eens hongerig.

Wanneer de overheid een wet aanneemt waarin staat dat bepaalde banen niet mogen worden uitgeoefend zonder vergunning, bouwt zij een wettelijke barrière voor toetreding. Waarom is het illegaal voor eenieder die zijn geluk wil beproeven met het knippen van haar? De markt zal de consumenten van alle nodige informatie voorzien.

Dus, als de overheid een wettelijke status schenkt aan een beroep en een wet aanneemt tegen concurrentie, creëert zij werkloosheid. Wie lobbiet nou juist het hardst voor wetgeving die mensen verbiedt zomaar iemand te knippen? De kappersindustrie – niet om de consument tegen slechte kapsels te beschermen, maar zichzelf tegen concurrentie.

Venten. Wetten tegen straatventers weerhouden mensen ervan voedsel en producten te verkopen aan mensen die ze willen. In steden als New York en Washington, D.C., zijn de meest luidruchtige voorstanders van wetgeving tegen straatventers de gevestigde restaurants en winkels.

Kinderarbeid. Er zijn vele banen waar weinig training voor nodig is – grasmaaien bijvoorbeeld – die perfect zijn voor jonge mensen die wat geld willen verdienen. Naast een zakcent, leert het hun ook wat een baan is, hoe met geld om te gaan en hoe te sparen en misschien zelfs te investeren. In de meeste plaatsen echter discrimineert de overheid tegen tieners en weerhoudt hen ervan te participeren in het systeem van de vrije markt. Kinderen mogen niet eens een limonadekraampje hebben op de hoek van een straat.

De Centrale Bank. Door het veroorzaken van de bedrijfscyclus, zorgt de geldcreatie van de centrale bank voor werkloosheid. Inflatie zorgt niet alleen voor prijsstijgingen, het zorgt ook voor een misallocatie van arbeid. Tijdens de boom-fase van de cyclus nemen bedrijven nieuwe werknemers aan, van wie velen komen van andere bedrijven, gelokt door hoger loon. Deze banksubsidie duurt slechts tot de omslag, waarna werknemers worden ontslagen en vervangen.

De vrije markt. Natuurlijk, de vrije markt is geen Utopie. We leven in een wereld met verschillen in intelligentie en vaardigheden, van veranderende voorkeuren en met imperfecte informatie, welke kunnen leiden tot tijdelijke, door de markt gegenereerde werkloosheid, door Mises “catallactisch” genoemd. Sommigen kiezen wellicht ook voor werkloosheid terwijl zij wachten voor een baan die beter betaald.

Maar, als samenleving kunnen wij ervoor zorgen dat iedereen die wil werken de kans daarvoor krijgt door het herroepen van wetgeving op het gebied van minimumloon, vergelijkbare waarde, arbeidsomstandigheden, verplicht vakbondslidmaatschap, baanbescherming, belasting, sociale premies, bijstand, reguleringen, vergunningen, straatventen, kinderarbeid en geldcreatie door de overheid. Het pad naar nuttige banen is de vrije markt.


Lees verder op Meervrijheid.nl.

Stichting MeerVrijheid
webmaster@meervrijheid.nl