Libertarisme en sociale zekerheid

Door Redactie

11 maart 2002

Door Arjan van Eersel Regelmatig krijg ik de vraag hoe sociale zekerheid tot stand komt in een Libertarische maatschappij. In dit stuk zal ik hier enige uitleg over geven. Alhoewel je kunt twisten over wat er bedoeld wordt met sociale zekerheid neem ik de definitie aan dat men met sociale zekerheid bedoelt: "het helpen van de mede mens die het moeilijk heeft door armoede, ziekte, werkloosheid of andere redenen waarom men niet deel kan nemen aan het arbeidsproces".

Om de materie te kunnen begrijpen is het noodzakelijk eerst de oorzaken van werkloosheid en armoede (welke zeer nauw aan elkaar gekoppeld zijn, immers veel werkloosheid betekent vaak ook meer armoede) eens nader te bekijken. Het zal niemand verbazen wanneer ik stel dat de oorzaak van werkloosheid een tekort aan banen is. Dus de eigenlijke vraag is waar dit tekort aan banen vandaan komt. Eigenlijk is ook deze vraag vrij gemakkelijk te beantwoorden, de overheid is de oorzaak van werkloosheid (en dus armoede). Ik zal uitleggen waarom dit zo is:

Bedrijven zorgen voor werkgelegenheid1. De overheid heeft hier op twee manieren een negatieve invloed op:

  • Het heffen van belastingen: De overheid neemt geld af van bedrijven, dit geld maakt op dat moment geen deel meer uit van noch het bedrijf noch het economisch proces.
  • Reguleren: Door te reguleren probeert de overheid de economie naar haar hand te zetten en probeert ze bedrijven te vertellen hoe ze hun werk moeten doen. Over het algemeen leidt reguleren er toe dat bedrijven minder makkelijk kunnen werken. Alles wordt moeilijker en duurt langer, ondertussen gaan de kosten wel gewoon door, dus ook regulering zorgt ervoor dat een bedrijf een hoop geld kwijt is.


Bedrijven moeten groeien om te overleven, maar, zoals ik boven omschreef, het heffen van belastingen en reguleringen remmen deze groei. Immers om te groeien moet een bedrijf investeren en investeren kost geld. Zou de overheid niet reguleren en geen belastingen heffen (en dat kan, er zijn betere methodes om een land te financieren 2) dan kan een bedrijf veel makkelijker groeien. Deze groei is ook goed, want ze creeert namelijk banen.

Met dit gegeven is het een simpel optel sommetje: reguleren + belastingen = minder groei binnen bedrijven = minder economische groei (immers bedrijven vormen de economie) = minder banen = meer werkloosheid (en dus ook meer armoede).

Bewijs van deze stelling is Hong Kong voordat het in handen van China kwam, er was hier toen nauwelijks sprake van regulering en zeer lage belastingen. Dit leidde tot iets onvoorstelbaars voor Nederlandse begrippen: In Hong Kong was geen werkloosheid. Nu China de macht heeft gekregen en er meer regulering is gekomen zie je ook dat in Hong Kong werkloosheid ontstaat.

Dit is ook precies de reden waarom in landen met een behoorlijke mate van economische vrijheid er veel minder armoede is dan landen waarbij de overheid de economie probeert te reguleren.

"Maar is het niet zo dat de overheid de belastingen gebruikt om werkloze mensen van een uitkering te voorzien?", vraagt u zich wellicht nu af. En daar heeft u dan ook volkomen gelijk in, dat is inderdaad zo. Maar u moet zich dan wel afvragen of deze mensen hier mee gebaat zijn, want wat is er nu beter: afhankelijk zijn van de overheid of een gezonde economie waarbij sprake is van groei zodat iedereen ook kan werken die dat wil.

Ook komt af en toe het argument naar boven dat de overheid deze belastingen gebruikt om subsidies te verstrekken aan bedrijven. Afgezien van de immorele kant van subsidies (immers u wordt gedwongen mee te betalen aan bedrijven/instanties waar u wellicht geen behoefte aan heeft) is het economisch ook van geen enkel nut. Bedrijven zijn meer gebaat bij minder (liefst geen) belasting in plaats van eerst belasting betalen om vervolgens weer een deel terug te krijgen. Dit is het domweg rondpompen van geld en dit rondpomp proces kost ook een behoorlijk bedrag. Start-ups van bedrijven via subsidies zijn zeer risico vol en geven aan dat het geen gezond bedrijf is, immers: zou het wel een gezond bedrijf zijn dan had het deze subsidie niet nodig gehad en had het bedrijf op eigen kracht kunnen groeien doordat ze voldoet aan de wet van vraag en aanbod en de markt geeft waar ze om vraagt. Subsidies zijn dus niet goed voor de economie en dan komt er ook nog eens een ethisch vraagstuk om de hoek kijken.

Maar hoe gaan we om met mensen die niet kunnen werken?

Als het gaat om arbeidsongeschiktheid ga ik even twee groepen maken: mensen die arbeidsongeschikt worden in de Libertarische maatschappij en mensen die reeds arbeidsongeschikt zijn en er een overgang zou zijn naar een Libertarische maatschappij.

Ik begin met de eerste groep:

Arbeidsongeschiktheid is niets meer of minder dan een onzeker risico. Indekken tegen onzekere risico’s is wat verzekeringsmaatschappijen doen.

Zekerheid creeeren omtrent arbeidsongeschiktheid is dus zeer eenvoudig: mensen die werken sluiten een dergelijke verzekering af. Op deze manier is er ook werkelijk sprake van sociale zekerheid, immers je hebt een contact, hiermee kun je een verzekeringsmaatschappij dwingen te betalen mocht er sprake zijn van een geschil. Bij de overheid is dit absoluut niet zo, de overheid heeft de macht om een dergelijke wet te herroepen. Dit is niet mijn defenitie van zekerheid, om maar te zwijgen over geschillen met de overheid, want de kans dat iemand zijn daarbij zijn gelijk haalt is bijzonder klein.

Er bestaat bij mensen een zeer grote angst dat dit soort voorzieningen onbetaalbaar zouden worden wanneer in plaats van de overheid de markt sociale voorzieningen levert. Niets is echter minder waar, juist de overheid levert weinig waar voor veel geld. Hoge premies betalen, maar zodra je arbeidsongeschikt word dan is de uitkering bijzonder laag. Een voorbeeld: Een ondernemer met een inkomen van 38.000 Euro valt onder de WAZ (Wet Arbeidsongeschiktheid Zelfstandigen). Deze ondernemer betaald ruim 2200 Euro per jaar. Zou hij echter arbeidsongeschikt worden dan krijgt hij minimumloon. Een particuliere arbeidsongeschiktheidsverzekering kost vele malen minder en betaalt het afgesproken loon uit. Bij veel verzekerden is dit 70% van het laatst verdiende loon. En dan heb ik het nog niet eens over het feit dat de overheid je ook nog eens kan dwingen, wanneer je niet 100% arbeidsongeschikt bent, werk te doen waar je misschien totaal geen behoefte aan hebt. Met een verzekeringsmaatschappij had hier over onderhandeld kunnen worden.

Grootste vraagteken bij deze manier van handelen van de overheid is waarom ze deze premies via de belastingdienst innen, als je al voor dwang bent (wat ik dus niet ben), waarom dan niet iedere ondernemer verplichten een dergelijke verzekering te hebben (net als bij auto’s, iedere auto bezitter is verplicht minimaal een WA verzekering te hebben). Mijns inziens is dit een uiterst dubieuze handelswijze, maar die hanteert de overheid wel vaker...

Dit soort verzekeringen zullen nooit duurder worden dan dat de persoon in kwestie kan betalen (tenzij hij hier zelf voor zou kiezen, maar dat lijkt me niet slim). Als je een laag inkomen hebt en je je voor dit inkomen verzekert betaal je ook minder dan iemand met een hoog inkomen die zich voor dat inkomen verzekert.

Bovendien is er in de Libertarische maatschappij nog een ander punt van invloed: er is een vrije markt, hierdoor is er ook op verzekeringsgebied meer concurrentie en, zoals iedereen weet die opgelet heeft met economie op school, zal dit leiden tot lagere prijzen (de wet van vraag en aanbod).

Maar nu de mensen die op dit moment werkloos zijn, hoe gaan we daar mee om?

Uitkeringen voor deze mensen kunnen betaald worden door een (of meerdere) particulier(e) fonds(en). Mensen kunnen aan zo’n fonds een donatie doen om de medemens te helpen. Voordelen van zo’n fonds ten opzichte van de overheid:


  • Een dergelijk fonds zal opgericht worden door iemand die ook werkelijk hart heeft voor de medemens. In plaats van dat uitkeringen verstrekt worden door de bureaucratische rompslomp die gevormd wordt door mensen die toch alleen maar van 9 tot 5 hun tijd uitzitten en economisch gezien geen enkele waarde hebben.
  • Er zal veel minder overhead zijn. Laten we niet vergeten dat het traject dat een uitkering aflegt van belastingbetaler naar ontvanger een zeer lange is, vele ambtenaren van vele ministeries, en gemeentelijke instaties komen hier aan te pas en ook dit kost bijzonder veel geld. Minder overhead betekent dus dat met een veel lagere bijdrage meer mensen geholpen kunnen worden (bij gelijkhouden van de hoogte van de uitkering).


In bepaalde Zwitserse kantons wordt gewerkt met vrijwillige bijdragen en hieruit blijkt dat mensen zeer bereid zijn om de medemens te helpen die het moeilijk heeft. Op zich ook wel logisch, wie heeft er nu belang bij dat andere mensen dood gaan van de honger onder een brug? En wanneer het alleen gaat om het helpen van andere mensen zal minder dan 1% 3 van het nationaal inkomen volstaan om de mede mens die niet in staat is te werken te helpen. Ik denk dat juist in Nederland een dergelijk systeem zal werken, het is namelijk verbazingwekkend hoe bereidwillig de Nederlander is geld te geven voor het goede doel (goede doel loterijen, donaties aan charitatieve instellingen, TV inzamelingsacties) terwijl de overheid al 2/3e van hun inkomen afneemt.

Ik hoop dat deze publicatie een bedrage heeft geleverd aan het inzicht dat op het gebied van sociale zekerheid we beter af zijn zonder overheid(sbemoeienis). En dat het Libertarisme het enige systeem is dat werkloosheid en armoede werkelijk omlaag kan brengen.

Noten:

1. Ik noem hier bewust de overheid als werkgever niet, deze banen worden betaald via belastingen en hebben economisch gezien dus geen waarde, immers ze produceren niet.

2. Voor meer informatie lees de publicatie van Henry Sturman, het libertarisme en belastingen. Deze publicatie is te vinden op de website van de Libertarische Partij

3. Deze 1% is wat er op dit moment van het totale overheidsbudget aan de genoemde voorzieningen besteed wordt, dit is inclusief alle overhead


Stichting MeerVrijheid
webmaster@meervrijheid.nl