Onze nationale dwingeland

Door Paul Frentrop

9 november 2004

De sociaal-democratie denkt te weten wat goed voor ons is. En als de vrije burger daar anders over denkt, dan zijn er altijd wel sociaal-democraten die niet terugschrikken voor dwang.

Nergens anders dan in de stukjes van Marcel van Dam in de Volkskrant wordt duidelijk wat socialisme nog inhoudt. Meestal schrijft Van Dam ergens tegen, maar laatst betoonde hij zich een voorstander van wat PvdA-leider Wouter Bos had gezegd over immigratie en integratie. Dat kwam er op neer dat we de blijvende en zichtbare aanwezigheid van de islam in onze samenleving moeten accepteren en dat het onvermijdelijk is dat er nog meer buitenlanders naar Nederland komen om hier te werken. Niets aan te doen. Ook niets op tegen. We zouden vanwege de vergrijzing immers nieuwe arbeidskrachten nodig hebben. Dat vond Van Dam ook, maar toch had hij enige kritiek.

Hij vond dat Bos zijn standpunt niet principieel genoeg onderbouwde. Bos refereerde immers aan het eigenbelang van de burger. Van Dam daarover; 'Het lijkt erop dat hij het eigenbelang van mensen een beter uitgangspunt voor politiek vindt dan een normatieve benadering.' Dat vindt Van Dam verkeerd: 'Het is natuurlijk meegenomen als eigenbelang en principes samenvallen. Maar als dat niet het geval is, behoort een politicus te kiezen voor een normatieve benadering.'


Marcel van Dam propageert jaar in jaar uit dwang als de oplossing van alles
Wat daar staat, wordt duidelijker als we 'eigenbelang' vertalen als 'wat de mensen willen' ofwel 'vrije keuze'. En een 'normatieve benadering' betekent dat 'de politiek' mensen oplegt wat ze moeten doen. Dwang heet dat bij mij. Van Dam schrijft dus dat het beter is mensen te dwingen dan hen zelf te laten kiezen.

Dat omdopen van 'vrijheid' in 'eigenbelang' is een staaltje newspeak dat mooi zou passen in George Orwells beroemde boek 1984, waar de regering ook voor een normatieve benadering kiest. Ik zou u niet met een analyse van de opvattingen van deze ene PvdA- en Varacoryfee lastig vallen, ware het niet dat het hier gaat om een structureel verschijnsel. Als hoeder van de socialistische waarden propageert Van Dam dwang op elk onderwerp. Jaar in jaar uit. Lang geleden maakte Van Dam zich bijvoorbeeld zorgen over biotechnologie. Dat is toch een heel ander onderwerp dan immigratie. Maar zijn benadering is dezelfde. In de Volkskrant van 13 mei 1993 schreef hij:

'Als de markt ongelimiteerd gebruik gaat maken van de nieuwe technologie ziet het er voor de humaniteit slecht uit. Erg optimistisch ben ik niet. De nieuwe inzichten passen goed in de geïndividualiseerde cultuur, waarin iedereen gewend is aan steeds grotere verscheidenheid. (...) Temeer daar overheden steeds minder in staat zijn om het gedrag van individuen te reguleren ofte beïnvloeden. (...) Hoe belangrijk erfelijkheid ook is, er blijft altijd ruimte voor gedragsbeïnvloeding, hoe beperkt die ook zal zijn. Is het geen prachtige taak voor een vernieuwende sociaal-democratie om die ruimte optimaal te gebruiken?'

Kijk eens aan. De sociaal-democratie moet zo veel mogelijk het gedrag van mensen beïnvloeden. Ook die 'prachtige taak' is niets anders dan dwang, of het nu 'normatieve benadering', of'gedragsbeïnvloeding' heet. Dwang als middel om problemen op te lossen, is de oude socialistische benadering. Lenin koos daarvoor. Stalin koos daarvoor. Ook de sociaal-democratie streefde de dictatuur van het proletariaat na, maar dacht die via vrije verkiezingen te bereiken. Inmiddels streven socialisten niet meer naar nationalisatie van alle productiemiddelen, maar, zoals Marcel van Dam steeds weer laat zien, willen ze wel bepalen wat de mensen doen met de middelen die zij hen laten.

In plaats van alle bezittingen te nationaliseren, wordt de herverdeling die sociaaldemocraten voorstaan, nu meestal 'solidariteit' genoemd. Dat klinkt beter. Maar de sociaal-democraten menen nog steeds dat solidariteit afgedwongen kan en moet worden. Dat is niet zo. Wie tot solidariteit gedwongen wordt is niet solidair. Dat is waarom het immigratiebeleid eindelijk ter discussie is gesteld. De burger laat zich niet oneindig tot solidariteit dwingen. Hij heeft zijn eigen belang. Dat is zijn vrijheid. Als ik het goed begrijp gaat ook de discussie over het prepensioen over de vraag of mensen zelf mogen beslissen wat ze met hun gespaarde geld doen of niet. Het standpunt van Van Dam en zijn geestverwanten ken ik al voordat hij het heeft opgeschreven.

Paul Frentrop

Dit artikel verscheen op 25 september 2004 in FEM Business.

Over de auteur

Paul Frentrop schrijft regelmatig voor HP/De Tijd en werkte eerder voor onder andere Het Financieele Dagblad en NRC Handelsblad.

Frentrop promoveerde in 2002 met een studie naar 'corporate governance' door de eeuwen heen. Tegenwoordig is hij directeur van Deminor dat de belangen behartigt van minderheids-aandeelhouders.

Stichting MeerVrijheid
webmaster@meervrijheid.nl