“Al was ik de laatste moslim in Nederland, dan nog zou ik mijn best doen het boek te laten verbieden. ”
Mohammed Rabbae

“Kleine super de dupe van prijzenslag”

Door Redactie

25 oktober 2004

Het is erg jammer dat Henry Sturman zijn uiterst leesbare column gestopt is over het NOS Staats-journaal. Het was niet meer nodig volgens HP/De Tijd. Ze hadden hun lesje geleerd en van hun stokpaardjes zouden ze zich nauwelijks nog bedienen. Vrijdagavond 22 Oktober 2004, was niets minder waar.

Stokpaard nummer 1 van het Staatsjournaal werd weer van stal gehaald: De vrije markt is slecht en staatsinmenging is noodzakelijk voor een “fatsoenlijke” maatschappij. Van een “Staatsjournaal” een te verwachten stelling.

Als je dat stokpaard kent van de NOS, en je ziet op teletekst het item aangekondigd van “Kleine super de dupe van prijzenslag”, dan weet je dat je je naar de tv moet snellen om de ouderwetse NOS te aanschouwen. En ja hoor. Ze stelden niet telleur. Het was een ouderwetse aanklacht tegen de principes van de vrije markt en een pleidooi voor meer staatscontrole.

De klachten van de NOS:

1) Vele produkten (zo’n 300 !) worden onder de kostprijs verkocht. De prijzen zijn te laag. “Bij verkoop van een fles cola worden nog enkele dubbeltjes kado gedaan”. Subsidieren van staatswegen, met het middels belastingen onvrijwillig afgenomen geld van anderen, dat is in NOS-termen “goed”. Een ondernemer die uit commerciele overwegingen, met zijn eigen geld, bepaalde produkten subsidieert, dat is erg fout. Waarom vraag je je af ? We weten sinds de Netwerk uitzending van vorige maand dat zelfs de middenklasse in Nederland nauwelijks nog rond kan komen, zelfs vaak geen geld heeft voor een normale warme maaltijd. Nu zijn er supermarkten die daar middels uiterst scherpe prijzen verlichting in willen brengen, is het weer niet goed.

2) “Door de prijzenoorlog moesten de supers efficienter werken en hebben maar liefst 17.000 mensen hun baan verloren”. In plaats van de supermarkt-branch een pluim van jewelste te geven –het is ten slotte een enorme efficiency verbetering om hetzelfde werk te blijven doen met maar liefst 17.000 mensen minder- klinkt er eerder een verwijt in de berichtgeving. Dat zijn ze bij het staatsjournaal ook niet gewend: met minder mensen hetzelfde werk te doen. In tegendeel. Bij de staat zijn ze juist gespecialiseerd in het met meer mensen minder diensten te verlenen. De staat is typisch een organisatie die maar uitdijt en uitdijt. Als monopolist, wat de staat is, heb je ook helemaal geen behoefte of belang bij retrospectie. Het item ervoor ging toevallig over burgermeesters die klaagden dat ze 10% minder rijksbijdrage gingen krijgen. Het kwam bij de burgermeester niet op dit als een uitdaging te zien om iets vergelijkbaars als de supers te presteren: hetzelfde leveren met minder middelen. Nee. Er werd gelijk een doemscenario neergezet en gedreigd met een aanmerkelijke verschraling van dienstverlening aan de burgers. De eigen organisatie stroomlijnen kwam bij de aangewezen burgervader niet op.


Het Staatsjournaal
3) En wellicht het meest dramatische effect volgens de NOS-mensen: “Door de prijzenoorlog is de buurtsuper niet meer in staat dorpsactiviteiten en het plaatselijke circus te subsidieren”. In de NOS-gedachtenwereld bestaat het niet dat je een afgebakend produkt wilt hebben en daar, alleen daarvoor, betaalt. Nee. In de NOS-gedachtenwereld dient er als je een produkt koopt altijd iets bijbetaald te worden voor een ander produkt dat je niet nodig hebt. Of een niet-gebruiker moet meebetalen aan het produkt dat jij wilt kopen. Alleen als je dit weet kun je enigszins begrijpen dat de NOS er een probleem van maakt dat een bijstandsmoeder in de winkel niet meebetaalt aan het, mogelijk zelfs dieronvriendelijke, circuskaartje van een gefortuneerde plaatsgenoot.

4) De oplossing van deze “dramatische ontwikkeling” zat ook al in het sjoernaal (© P. Hemelrijk) verpakt: “In andere landen van Europa gebeurt het al: een verbod op verkoop onder de kostprijs”. Het staatsjournaal staat wel kadootjes toe, maar dan alleen uitgedeeld door de staat, uiteraard op kosten van de belastingbetaler. Wanneer vrije ondernemers, uit eigen zak een korting op een produkt willen geven, dan moet dat, liefst met Europesche regelgeving in de hand, onder dreiging van harde staatsdwang, bestreden worden.

In het kader van de zaak niet enkel van een kant belichten, zou je ook nog een commentaar verwachten van iemand die wel blij is met de prijzenslag; van een tevreden consument bijvoorbeeld. Maar helaas, dat zat er niet in. We blijven natuurlijk wel NOS-staatsjournaal, en de arme Nederlandse kijker moet je niet te veel in verwarring brengen met het tonen van de andere zijde van de medaille.

Het Staatsjournaal blijft voor de kritische kijker een vermoeiende aangelegenheid. Ik zou HP/De Tijd en Henry Sturman willen aansporen de column “het opiniejournaal” weer in ere te herstellen. Er blijft duidelijk behoefte aan zo’n watchdog.

Huib Bruynzeels


Stichting MeerVrijheid
webmaster@meervrijheid.nl