Intellectuelentrauma

Door Bart Croughs

9 oktober 2004

Een van de opmerkelijkste eigenschappen van intellectuelen is wel dat ze zichzelf verantwoordelijk achten voor zaken waar ze niet verantwoordelijk voor zijn.

Zo onthulde de socioloog Abram de Swaan afgelopen week in De Groene Amsterdammer dat hij zich medeverantwoordelijk voelt voor wat er tien jaar geleden in Srebrenica is gebeurd, en dat hij zich er ook persoonlijk voor schaamt. “Je deelt een zekere aansprakelijkheid voor de beslissingen die mede uit jouw naam genomen zijn.” De Swaan staat hierin niet alleen: het aantal Nederlandse intellectuelen dat Srebrenica een ‘nationaal trauma’ heeft genoemd, is niet te tellen.

De vraag luidt: waarom deel je aansprakelijkheid voor andermans beslissingen, alleen maar omdat die anderen beweren dat ze die beslissingen uit jouw naam genomen hebben? Wim Kok en de zijnen kunnen zeggen: “Uit naam van zestien miljoen Nederlanders sturen wij lichtbewapende soldaten naar Srebrenica die zich moeilijk kunnen verweren tegen de Serviërs.” Karremans kan zeggen: “Uit naam van zestien miljoen Nederlanders heb ik geen zin me met dergelijke bewapening te verzetten tegen de Serviërs.” Maar waarom zou je dergelijke uitspraken serieus nemen? Ik heb deze jandoedels nooit toestemming gegeven dit soort beslissingen uit mijn naam te nemen; waarom zou ik me er dan iets van aantrekken als ze dit desondanks doen?

Je kunt natuurlijk redeneren dat de Nederlandse kiezers incompetente politici aan de macht hebben geholpen, en daarom medeverantwoordelijk zijn voor de blunders van deze politici. Maar dat veronderstelt dat er ook de mogelijkheid bestond om competente politici te kiezen – een veronderstelling waarvoor geen enkel bewijs bestaat. Wie slechts de keus heeft uit incompetenten, kun je moeilijk verwijten dat hij incompetenten heeft gekozen.

In werkelijkheid is er waarschijnlijk eerder sprake van een intellectuelentrauma dan van een ‘nationaal trauma’. De doorsnee-Nederlander beseft heel goed dat hij geen invloed heeft op het geblunder van politici, en hij voelt zich dus ook niet verantwoordelijk. Bij intellectuelen ligt dat anders. Zij zijn geneigd zichzelf als invloedrijke adviseurs van de overheid te zien, en voelen zich daarom ook eerder verantwoordelijk voor overheidsfalen.

Bart Croughs

Deze column verscheen eerder in HP/De Tijd.

Over de auteur

Bart Croughs (1966) is een van de vruchtbaarste libertarische geesten van Nederland. Hij is afgestudeerd in de filosofie en was voorheen hoofdredacteur van het tijdschrift "Reactie".

Bart Croughs schreef het boek "In de naam van de vrouw, de homo en de allochtoon". U kunt het bestellen bij Lulu.com of delen ervan hier lezen. Het is een humoristische en felle aanval op het links intellectuele denken in Nederland en legt op zeer leesbare wijze de inconsequenties ervan bloot.

Verder schreef hij voor Playboy zijn eigen column in de periode van maart 1997 tot en met augustus 1998. Gedurende enkele jaren had Croughs een column in het opinieweekblad HP/de Tijd.

Stichting MeerVrijheid
webmaster@meervrijheid.nl